Afet risk azaltımı eğitimi ve yönetimi açısından ilkokul ve ortaokul öğretim programlarının değerlendirilmesi.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cüneyt ÇALIŞKAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İLKNUR MAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, afet risk azaltımı eğitimi ve yönetimi açısından Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından ilkokul ve ortaokul düzeyinde okutulan Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler öğretim programlarının ve ders kitaplarının değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu nedenle araştırmada, model olarak "tarama modeli" ve yöntem olarak "doküman incelemesi" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin tanımlayıcı verileri, var olduğu gibi gözlemleyip toplamak veya aradaki farklılıkları ortaya koymak amacıyla, bu desen seçilmiştir. Araştırmada veriler, MEB'in ilkokul ve ortaokul düzeyinde okuttuğu Hayat Bilgisi (1. Sınıf, 2.Sınıf, 3.Sınıf, 4. Sınıf), Fen Bilimleri (3.Sınıf, 4. Sınıf., 5. Sınıf, 6. Sınıf, 7.Sınıf, 8. Sınıf) ve Sosyal Bilgiler (4. Sınıf, 5. Sınıf, 6. Sınıf, 7.Sınıf) öğretim programları ve ders kitapları yoluyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi, doküman olarak kullanılan öğretim programlarının ve ders kitaplarının değerlendirilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen "Afet Türleri Formu" ve "Afet Risk Azaltımı Kavramları Müfredat Kontrol Formu" kullanılarak yapılmıştır. Araştırma verileri analiz edilirken, afet türlerinin ve afet yönetimi evrelerinin (zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme) öğretim programlarında kazanım şeklinde ve ders kitaplarında konu olarak yer alıp almaması dikkate alınmıştır. Verilerin analizi sonucunda, Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler öğretim programlarından ve ders kitaplarından elde edilen afet türlerine ve afet yönetimi evrelerine ilişkin frekans ve yüzde tabloları oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından ilkokul ve ortaokul düzeyinde okutulan Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler öğretim programlarında ve ders kitaplarında yer alan 581 öğretim programı kazanımından sadece, 16 tanesi afet ve afet yönetimi konusu ile ilişkilidir. Hayat Bilgisi dersinde 9, Sosyal Bilgiler dersinde 4 ve Fen Bilimleri dersinde 3 tane afet ve afet yönetimi ile ilgili öğretim programı kazanımı vardır. Hayat Bilgisi, Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri ders kitaplarında afet türü olarak, en çoktan en aza doğru sırasıyla çığ, deprem, hortum, kasırga/fırtına, sel/taşkın, toprak kayması/heyelan, yangın, yıldırım ve volkanik patlama tehlikelerine vurgu yapılmaktadır. Afet konusu, en fazla Sosyal Bilgiler ders kitabında işlenmektedir. Diğer taraftan afet yönetimi evreleri olarak, zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme evrelerinin tümüne Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer verilmektedir. Afetin zarar azaltma evresi, en fazla Fen Bilimleri ve afetin hazırlık evresi en fazla Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer almaktadır. Ek olarak, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarında afetlerle ilgili yanlış bilgilendirmelerin olduğu tespit edilmiştir.