Stratejik ve kritik madenlere ilişkin küresel politikalar çerçevesinde Türkiye'deki stratejik ve kritik madenlerin ulusal güvenliğe etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM KÜRŞAT TUNA
Danışman: Soner Karagül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enerji kaynakları kadar dikkat çekici olmasa da, yakıt dışı mineral hammaddelere yönelik olarak dünya genelinde güçlü bir mücadele söz konusudur. Küresel ölçekte sürdürülebilir kalkınma için hammadde arz sürekliliğinin ve güvenliğinin sağlanması hususu giderek önem kazanmaktadır. Hammaddeler konusunda büyük oranda dışa bağımlı gelişmiş ülkelerin konuya ilişkin yaklaşımları oldukça detaylı ve uzun vadelidir. Bu bağlamda Türkiye'nin de konuyu benzer bir yaklaşımla ele alması ulusal güvenliği ve sürdürülebilir kalkınması açısından büyük önem taşımaktadır.Türkiye'deki stratejik maden tanımlaması mevcut haliyle uluslararası alanda kabul gören kavramsal çerçeveye göre yetersiz kalmaktadır. Bundan dolayı bazı gelişmiş ülkelerin hayati önem taşıyan madenlere yönelik kullandıkları kavramsal çerçeve ve bu madenlerin tespitine yönelik uyguladıkları metodolojilerin incelenmesi bir zorunluluk olmuştur. Tez kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucu uluslararası literatür ile uyumlu bir kavramsallaştırmaya gidilerek stratejik ve kritik maden ayrımı ve tanımlaması yapılmıştır. Kavramsallaştırma çerçevesinde birçok veri ve değerlendirme göz önüne alınarak ?Türkiye'deki Stratejik ve Kritik Madenler Birleşik Listesi? oluşturulmuştur. Buna ek olarak, ?Özel Strateji İzlenmesi Gereken Madenler? ve ?Öncelikli Olarak Araştırılması Gereken Madenler? adı altında iki ek liste belirlenerek konu kapsamlı bir biçimde ele alınmıştır.Tez kapsamında ayrıca, Türkiye'nin stratejik ve kritik madenlerdeki potansiyelinin Türkiye'nin ulusal güvenliğine katkıları ve doğurabileceği riskler üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Çalışmada, bazı gelişmiş ülkelerin stratejik ve kritik madenlerin olası arz risklerine karşı uyguladıkları ulusal stok programları incelenmiş ve Türkiye için bir Ulusal Güvenlik Stok Programı taslağı sunulmuştur.Sonuç itibariyle bu çalışma, Türkiye'nin mineral hammadde bağımlılığının neden olabileceği risklerin tespit edilerek gerekli önlemlerin alınması konusunda yol göstermekte ve stratejik ve kritik madenler konusunda Türkiye için kapsamlı bir politika önerisi getirmektedir.