Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Biga Meslek Yüksekokulu, Yönetim Ve Organizasyon, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Orhan Yıldız
Danışman: Assiye Aka
Özet:
Yapı, tabakalaşma ve özne ilişkiselliğinde
üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin çok boyutlu rol ve etkilerinin analiz
edildiği bu tez çalışmasında, karma yöntem tercih edilmiştir. Çalışma grubu
olarak Türkiye’nin yedi ayrı bölgesinden 29 farklı şehirdeki 14-18 yaş arası
255 BİLSEM öğrencisine likert tipi ölçek içeren anket uygulanmış; ayrıca 10
farklı şehirde 63 BİLSEM velisi ve 13 farklı şehirde 60 BİLSEM öğretmeni ile
yarı yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiştir. Max Weber, Pierre Bourdieu,
Anthony Giddens ve Manuel Castells’in görüşleri çerçevesinde ele alınan
çalışmadan elde edilen en temel bulgular şunlardır: Baba öğrenim düzeyi ve
anne-baba mesleği ile BİLSEM öğrencisi olmak arasında pozitif korelasyon
bulunmuştur. BİLSEM velilerinin öğrenim düzeyi ve mesleki statüsünün yüksek
olduğu diğer veriler ile birlikte (aylık gelir, mülkiyet vb.)
değerlendirildiğinde, BİLSEM öğrencisi ve velilerinin orta/orta-üst sınıfa ait
belirgin bir kültürel sermayeye sahip oldukları ileri sürülebilir. BİLSEM
öğrenci ve veli katılımcılarından elde edilen diğer bir bulgu ise
katılımcıların yaklaşık %25’inin alt sınıfı temsil ettiğidir. Bu durum,
BİLSEM’in yukarı yönlü (dikey) bir sosyal hareketliliğe imkân tanıdığına işaret
etmektedir. Aynı zamanda BİLSEM hem kısıtlayıcı hem de imkân kılıcı yönüyle
yapılaşma kuramını doğrularken; üstün yetenekli/zekâlı özne, aktif özne
konumundaki bir proje kimliğini yansıtmaktadır. 14-18 yaş arası BİLSEM
öğrencilerinin merkezi sınavlar, kurs, okul ve dershane gibi nedenlerle
BİLSEM’e devam etme konusunda en sorunlu yaş grubu olduğu görülmüştür. Son
olarak, üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin tanılanmasında ve tanımlanmasında
sorunların hala devam ettiği saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Üstün yetenekli/zekâlı Öğrenci, BİLSEM, Yapı, Tabakalaşma, Özne.