Yoksulluğun terörizm üzerindeki etkisi: Farklı gelir grubuna ait ülkeler için panel veri analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUAT KIPIRTI
Danışman: Cüneyt Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yoksulluk ve terörizm, bütün dünyada istikrar ve güvenlik konularında büyük tehdit oluşturmaktadır. Hem terörizm hem de yoksulluk insanların yaşamlarını etkilemekle birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde devletleri ve toplumları ciddi şekilde etkileyen karmaşık ve çok yönlü sorunların başında yer almaktadır. Terörizm, siyasal, dinsel veya ekonomik amaçlarla sivillere, devletlere veya kurumlara yönelik şiddet veya şiddet tehdidi kullanan bir eylemler biçimidir. Yoksulluk ise ekonomik, sosyal ve kültürel boyutları olan karmaşık bir kavramdır ve genellikle kişinin temel gereksinimlerini karşılayamayacak kadar düşük gelire veya kaynaklara sahip olma durumunu ifade etmektedir. 11 Eylül saldırısından sonra ileri gelen politika yapıcıları tarafından yoksulluk, terörizmin temel nedeni olarak ifade edilmiştir. Bununla birlikte sosyal ayrımcılık ve dışlanmanın bir sonucu olarak marjinalleşmiş grupların terör örgütlerinin etkisi altına girebiliceği düşüncesi yaygınlık kazanmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, 2002-2021 döneminde farklı gelir grubunda olan 22 ülke için yoksulluğun terörizm üzerindeki etkisini panel veri yöntemiyle incelemektir. Çalışmada ilk olarak homojenlik ve yatay kesit bağımlılığı testleri uygulanmış ve daha sonra birim kök testi süreci değerlendirilmiştir. Bir sonraki aşamada değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki panel fourier eşbütünleşme analizi ile incelenmiş, uzun dönem değişkenler arasındaki katsayılar İnteraktif Sabit Etkiler modeli ile tahmin edilmiş ve son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi panel fourier nedensellik testi ile belirlenmiştir. Çalışmada, seçilmiş düşük-alt-orta gelir ülke grubu için kurulan modelde uzun dönemde terörizm ile kişi başına düşen GSYİH, tüketici fiyat endeksi ve endüstrileşme oranı arasında negatif ve anlamlı, kentleşme oranı ile terörizm arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Ancak modelde yer alan nihai tüketim harcamaları ve askeri harcamalar ile terörizm arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Seçilmiş üst-orta gelir ülke grubunda yer alan ülkeler için kurulan modelde terörizm ile kişi başına düşen GSYİH, nihai tüketim harcamaları ve kentleşme oranı arasında pozitif ve anlamlı, endüstrileşme oranı ile terörizm arasında negatif ve anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Ancak modelde yer alan açıklayıcı değişkenlerden tüketici fiyat endeksi ve askeri harcamalar ile terörizm arasında uzun dönemli anlamsız bir ilişkiye rastlanmıştır. Seçilmiş yüksek gelirli ülke grubu için kurulan modelde ise kişi başına GSYİH, nihai tüketim harcamaları ve kentleşme oranı ile terörizm arasında pozitif ve anlamlı, tüketici fiyat endeksi, endüstrileşme oranı ve askeri harcamalar ile terörizm arasında negatif ve anlamlı bir ilişkiye ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Terörizm, Yoksulluk, Panel Fourier Eşbütünleşme, Panel Fourier Nedensellik