YABAN ERİĞİ (PRUNUS SPİNOSA L.) BİTKİSİNİN ANTİOKSİDAN, SİTOTOKSİK, ENZİM AKTİF ÖZÜT VE BİLEŞENLERİNİN BELİRLENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Merve SÖNMEZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada yaban eriği (Prunus spinosa L.) bitkisinin (meyve, çiçek ve yaprak kısımları) özütleri antioksidan, sitotoksik ve enzim etkinliği açısından incelenmiştir. Soxhlet yöntemi ile etilasetat, metanol, diklorometan, hekzan (meyve, çiçek, yaprak) özütleri ve maserasyon yöntemi ile metanol meyve özütü olmak üzere 13 farklı özüt elde edilmiştir. Özütlerin antioksidan etkinlik ölçümleri, DPPH yöntemi ile nitel etkinliği belirlendikten sonra 13 farklı özüt için DPPH ve TEAC; etkin olarak belirlenen özütler için FRAP ve CUPRAC yöntemleri ile yapılmıştır. Yüksek antioksidan etkin özütler; etil asetat ve metanol (çiçek, meyve yaprak) özütü, diklorometan meyve ve hekzan çiçek özütü olarak bulunmuştur. En yüksek toplam fenolik bileşik içeriği F-C reaktifi ile metanol meyve özütü için (19 mg ferulik asit/ 100 g özüt) olarak belirlenmiştir. Etkin özütler için Proteaz, Tirozinaz, β-Laktamaz, enzimleri ile enzim aktivite/inhibisyon değerleri, Vmaks ve % inhibisyon olarak belirlenmiştir. Özütlerin sitotoksik etkileri, 5 farklı derişimde HUVEC, HT29 ve Hep3B hücreleri üzerinde MTT testi ile 550 nm'de soğurmaları okunanarak grafiksel olarak gösterilmiştir. Hekzan özütlerinin uçucu yağ analizleri GC-MS ile yapılmıştır. DPPH yöntemi ile etkin olarak belirlenen etilasetat ve metanol meyve, çiçek ve yaprak özütlerine etken bileşen elde etmek amacıyla kromatografik ayırma işlemleri uygulanmıştır.