Münbiçli Agapius'un "Kitap el-Unvan" adlı eseri üzerine bir inceleme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OĞUZHAN BATİ

Danışman: Hülya Çetin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kitap el-Unvan, Agaphius of Manbij (Münbiçli Agapius) tarafından kaleme alınan Hristiyan Arap tarih yazımına örnek oluşturan bir metindir. Yazarın başından kendi dönemine kadar dünya tarihini anlattığı bu eserin üzerine batıda incelemeler ve tercümeler yapılmış olmasına rağmen Türkiye'de henüz pek çalışılmamıştır. Bu tez vasıtasıyla söz konusu eseri ilk defa Türkçeye tercüme ettik. Eserin yazarı Agapius'un tarihi, dünyanın yaratılışıyla başlamakta ve kendi zamanına kadar devam etmektedir. Bu döneme kadar dünya üzerinde yaşanan birçok olayı aktarmaktadır. Yazar Müslüman Arap fetihlerinden de söz etmekte ve bu dönem İmparator IV. Leon'un (775-780 arası hükümdar) döneminde Halife Mehdi'nin (160AH = 776-7 AD) ikinci yılında sonlanmaktadır. Yazar Hristiyanlık, İslamiyet, Roma – Sasani mücadelesi gibi birçok konuda bilgiler vermektedir. Bu tezin giriş kısmında araştırmanın amacı ve önemi, sınırları ve kullanılan kaynaklar belirtilmiştir. İkinci bölümde yazarımızı daha yakından tanımak adına Agapius'un kendisi, yaşadığı coğrafya ve mensup olduğu mezhebi hakkında bilgiler verilmiştir. Bir sonraki başlıkta incelenen eser hakkında gerekli bilgiler verilmiştir. Bu bölümde son olarak yazarın kullandığı kaynaklar ve Müslümanlara olan bakış açısı değerlendirilmiştir. Son olarak eserle ilgili değerlendirme yapılmış ve metnin Türkçe tercümesi eklenmiştir.