Aşağı Pınar ilk yerleşim evresi çanak çömleği'nin Anadolu-Balkan ilişkileri bağlamında değerlendirilmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEMSETTİN AKYOL

Danışman: Göksel Sazcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Son buzul çağının sonlarına doğru Yakındoğu'da da avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik düzen ve besin üretiminin benimsendiği bir yaşam tarzına geçiş, insanlık tarihini belirleyecek köklü değişimlerin ilk adımı olmuştur. Neolitik olarak adlandırılan yaklaşık 3-4 bin yıllık dönem boyunca oldukça dinamik bir süreç yaşanmış, Neolitik yaşam biçimini oluşturan ana unsurlar zaman içinde şekillendiği gibi Neolitik coğrafya da sürekli bir genişleme eğilimi içerisinde olmuştur. Doğu Trakya'daki ilk yerleşimler, kültürel olarak Neolitik yaşam biçiminin tüm kurallarıyla oturduğu ve coğrafyasını Balkan Yarımadası'na doğu genişlettiği bir sürece karşılık gelir. Doğu Trakya'nın ilk tarımcı köy topluluklarından birisi olan Aşağı Pınar Höyüğü, söz konusu bölgede, Istranca Dağları'nın güney eteklerinde, Ergene Havzası'nın ise kuzey kesiminde yer alır. Aşağı Pınar ilk yerleşim olarak adlandırılan zaman dilimi, yaklaşık olarak 6. bin yılın ilk çeyreğine tarihlenir. Bu çalışmada Aşağı Pınar ilk yerleşim evresine ait çanak çömlek topluluğu, teknolojik, tipolojik ve işlevsel açıdan tanımlanacaktır. Neolitik çömlekçilikte biçim, yüzey işlemleri, bezeme ve fırınlama aşamalarında farklı tercihlerin yaygın olarak benimsendiği bir süreci temsil eden bu dönemde, Aşağı Pınar'daki yapım ve kullanım çeşitlilikleri ve ne anlama geldikleri irdelenmeye çalışılacaktır. Ayrıca bu tabakadaki hendek sistemleri ve olası kullanım amaçları, söz konusu farklı hendek sistemlerinin ve yapıların arasında anlamlı farklılıklar olup olmadığı sorusuna çanak çömlek perspektifinden bir yanıt aranacaktır.