TARİHİ SEYRİ İÇERİSİNDE BİLİMSELCİ TEFSİR YORUMLARININ KRİTİĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MESUT GÜNGÖR
Danışman: Ferihan Özmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilimsel tefsir, Kur'ân-ı Kerîm'de yer alan kevnî âyetleri bilimsel verilerle ilişkilendirerek yorumlamayı esas alan bir yaklaşımdır. Bu yöntemle Kur'ân'ı tefsir edenler, pek çok bilimsel verinin Kur'ân'da yer aldığını iddia etmişlerdir. Bu bağlamda çalışmamızda biyoloji ve anatomi, kozmoloji ve astronomi, yer ve doğa, teknoloji ile ilgili bilimsel mesaj içerdiği iddia edilen âyetler belirlenmiş, bu âyetler arasından bilimle yoğun olarak ilişkilendirilenler seçilmiştir. Seçilen âyetlerle ilgili öncelikle bilimselci tefsir yorumlarına, ardından erken döneme doğru kronolojik bir sıra izlenerek diğer tefsircilerin yorumlarına yer verilmiştir. Bunun yanında seçilen âyetlerin anlaşılmasında belirleyici olan kelimelerin sözcük anlamları üzerinde durulmuş, âyetler bağlamlarından koparılmadan değerlendirilmiştir. Böylelikle bilimsel mesaj içerdiği iddia edilen âyetlerin tarihi süreçteki yorumlarını, bu yorumların bilimsel yorumlarla farklılıklarını ve varsa benzerliklerini ortaya koymak, böylece bilimsel tefsir yönteminin güvenilirliğini tartışmak amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda, bilimsel mesaj bulunduğu iddia edilen âyetlerden pek çoğunun, metin içi ve metin dışı bağlam dikkate alınmadan ve gramer kurallarına uyulmadan tefsir edildiği, ilgili âyetlerin tarihsel süreçte genellikle bilimselci tefsir yorumlarından farklı şekilde yorumlandığı görülmüştür. Bunun yanında sınırlı sayıda da olsa ilgili âyetlere yapılan bazı erken dönem yorumlarının bilimselci tefsir yorumlarıyla benzer olduğu ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen bu veriler, bilimselci tefsir yorumlarından pek çoğunun gerçeklikten uzak olduğunu, bu nedenle yöntemin güvenilirliğinin tartışmalı olduğunu, bununla birlikte bilimsel tefsir yönteminin toptan yok sayılamayacağını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerîm, Kevnî Âyet, Tefsir, Bilimsel Tefsir