Covid-19 döneminin yarattığı toplumsal değişme sürecinin hemşirelerin mutluluk tanımlamaları üzerindeki etkisinin eleştirel realist bir perspektiften değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK GÜL
Danışman: Şeref Uluocak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Covid-19 Döneminin Yarattığı Toplumsal Değişme Sürecinin Hemşirelerin Mutluluk Tanımlamaları Üzerindeki Etkisinin Eleştirel Realist Bir Perspektiften Değerlendirilmesi" tez çalışması ekseninde bedene yansıyan pratiklerin ve duygulanım süreçlerinin hemşirelerin mutluluk tanımlamalarına dayanan sosyo-kültürel yapı ve mekanizmalara ilişkin toplumsal eleştiri ve bu eleştiriyi meşrulaştıran temel dinamiklerin eleştirel realist perspektiften incelenmesi ve bu anlamda model ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Çalışmanın temel problemi, covid-19 döneminde çalışan hemşirelerin gündelik ve mesleki yaşantılarındaki toplumsal değişme süreçlerinin onların yaşam kalitesi ve mesleki doyuma ilişkin görüşleri üzerinde önemli değişiklikler yarattığı ve bu değişikliklerin mutluluk kavrayışlarındaki dönüşümle ilişkili olduğu düşüncesine dayanmaktadır. Bu durum aslında toplumsal eleştiri biçimidir ve duyguya ilişkin hissedilen şeylerin eleştirel bir boyutunun olduğunun göstergesidir. Eylemlerin herhangi bir alandaki sosyal yapılardan etkilendiğini ancak sadece bunlar tarafından belirlenmediğini bireysel bakış açılarını da keşfetmenin gerekliliğini vurgulaması anlamında mikro kodlama sürecinde bireysel olay ve algıları analiz ederken nitel araştırma deseni ekseninde temellendirilmiş kuram ve eleştirel realizm ilişkisi kullanılmıştır. Hemşirelerin "söylem evren"lerine ulaşmak amaçlandığından "abdüksiyon" temellendirilmiş kuram kodlamasında kullanılmıştır. Söz konusu betimlemelerin yeniden bağlamsallaştırılması aşamasında ise retrodüksiyon benimsenmiştir. Bu bağlamda hemşirelerin izah etme biçimlerinden yola çıkarak -tikeldengelim/abdüksiyon ile- yeniden bağlamsallaştırma-betimlemeler ile model oluşturulmaya çalışılmış ve bu anlamda üç model oluşturulmuştur Her üç model de söylem evrenini temsil etmekle birlikte son model yapı ve mekanizmalarla ilgili yapabilirlikler yaklaşımı ile ilişkilendirildiğinden geriçıkarım/retrodüksiyon aşamasına denk gelmektedir. Araştırmanın evrenini Covid-19 döneminde çalışan hemşireler oluştururken araştırmanın örneklemini ise Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Hastanesinde covid-19 dönemi çalışan 48 hemşire-hemşireler oluşturmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma ekseninde mülakatlar, gözlemler, dokümanlar ve işitsel-görsel materyaller veri toplama tekniği kullanılmakta, görüşmeler yarı yapılandırılmış soru formuna göre düzenlenmektedir. Çalışma ekseninde yarı yapılandırılmış görüşme formları MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bireylerin bireysel ve ortak eğilimlerine dair bir keşif süreci ekseninde temellendirilmiş teori deseni bağlamında teori geliştirmek amaçlanmıştır. Bu çalışma kapsamında mutluluk tanımlamalarındaki farklılaşmaların onların içinde bulundukları öznel gerçeklik koşullarına bağlı olarak geliştirdikleri söz konusu sürecin idare edilişine yönelik eleştirel ya da destekleyici tutumda somutlaştığı ileri sürülmektedir. Pandemi döneminde hem gündelik hem de mesleki yaşantılarında ortaya çıkan riskler ve bu riskleri idare etme çabası pandemi koşullarındaki makro politikalar için praksis alanında elde edilen deneyimlere bağlı anlamlı bir eleştiri potansiyeli taşımaktadır. Mutluluğun sosyolojik analizi gerek duygu sosyolojisi gerekse de sosyal politikalar açısından bugün sosyo-kültürel-ekonomik ve politik süreçlerde iyileşmenin söz konusu olması ile mümkündür. Hemşirelerin hem gündelik hem de mesleki yaşantılarına ilişkin öznel gerçeklik düzeylerindeki mutluluk kavramsallaştırmasının daha ihtiyaçları karşılayan eşitlikçi sosyal ve sağlık politikaları üretebilmek amacıyla önemli bir gösterge niteliğinde olduğundan yapabilirlikler yaratmak yaklaşımı önemli bir perspektif sunmaktadır.