İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonellerinin Mesleki Memnuniyetlerinin Tespiti

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ORKUN DALYAN

Danışman: Mehmet Pişkin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin karşılaştığı zorlukları ve bu zorlukların mesleki memnuniyete etkilerini incelemek amacıyla keşfedici sıralı karma yöntem tasarımını benimsemiştir. Nitel aşamada, 206 iş sağlığı ve güvenliği profesyonelinden açık uçlu sorularla toplanan veriler tematik analize tabi tutulmuş ve dört ana tema belirlenmiştir: Mesleki Gelişim Beklentileri, İş Ortamında Dayanışma, Mesleki Faaliyetlerden Tatmin ve İş Süreçlerinde Sorunlar. Bu temalar ışığında geliştirilen 20 maddeli "İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonellerine Özgü Mesleki Memnuniyet Ölçeği", Türkiye genelinde 3102 katılımcıya uygulanmıştır. Ölçek, DeVellis (2017) metodolojisi doğrultusunda oluşturulmuş olup yüksek güvenilirlik (Cronbach α = 0.904) ve geçerlilik (KMO = 0.886) göstermiş, faktör analizleri sonucunda alt boyutların toplam varyans açıklama oranı %60,498 olarak tespit edilmiştir. Nicel analizde yapılan çoklu regresyon, mesleki memnuniyeti en fazla Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi bünyesinde çalışma (β=-0.187), sertifika sınıfı, işyeri tehlike düzeyi, eğitim seviyesi ve bölgenin etkilediğini ortaya koymuştur (p<0.005). Bu bulgular, Türkiye'deki İş Sağlığı ve Güvenliği sisteminin mevcut yapısında köklü değişikliklere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin ticari odaklı yapıdan uzaklaşması, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin sertifikasyon süreçlerinin revize edilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.