Laboratuvar koşullarında [Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)] üzerinde farklı Trıchogramma türlerinin etkinliğinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL GÜNYAYLA
Danışman: Ali Özpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde önemli domates zararlısı olan Domates güvesi, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae), istilacı bir tür olup, tarla ve örtüaltı domateslerde ekonomik ürün kayıplarına neden olmaktadır. Zararlıyı henüz yumurta döneminde öldürebilen yumurta parazitoitlerinin kullanımı mücadelenin başarısı için önem taşımaktadır. Bu nedenle laboratuvar koşullarında (25±1ºC sıcaklık, ℅65±10 orantılı nem ve 16:8 saat aydınlık: karanlık) T. absoluta yumurtaları üzerinde yumurta parazitoitleri Trichogramma evanescens Westwood, T. brassicae Bezdenko ve T. pinto Voegele'nin (Hym: Trichogrammatidae) parazitleme etkinlikleri incelenmiştir. Bir günlük 50'şer T. absoluta yumurtası cam tüplere alınarak üzerine 1 dişi ve 2 erkek parazitoit salınmıştır. Bir gün (24 saat) arayla parazitoitler içinde taze 50'şer adet T. absoluta yumurtası bulunan yeni tüplere aktarılmıştır. Parazitleme üç gün devam etmiş ve parazitlenen yumurtalar gelişmeye bırakılmıştır. Deneme her Trichogramma türü için 10 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Elde edilen bulgulardan her parazitoitin parazitlediği yumurta sayısı, parazitleme oranı, parazitot çıkış oranı ve parazitlenen yumurtalardan çıkan erkek ve dişi sayısı gibi biyolojik parametreler belirlenmiştir. Ayrıca, Ephestia kuehniella Zeller ve Tuta absoluta yumurtaları üzerinde her gün 15'şer yumurta verilerek 5 gün 2 tekrarlı olarak T. evanescens tercih testi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda T. evanescens'e verilen toplam 150 adet T. absoluta yumurtalarından parazitlenen yumurta sayısı ortalama 29,1 âdet, parazitleme oranı %19,4, çıkış yapan parazitoit sayısı 26,4 adet, çıkış oranı %88,73, E/D oranı ise 1/ 0,87 olarak belirlenmiştir. T. brassiceae ise 21,5 adet yumurta parazitlemiş, parazitleme oranı % 14,33, çıkış yapan parazitoit sayısı 16,4 adet, çıkış oranı % 77,34 ve E/D oranı 1/ 0,51 olarak bulunmuştur. T. pintoi 26,4 adet yumurta parazitlemiş, parazitleme oranı % 17,59, çıkış yapan parazitoit sayısı 24,1 adet, çıkış oranı % 88,89, E/D oranı ise 1/ 0,50 olarak tespit edilmiştir. Tercih testinde T. evanescens 5 gün boyunca toplam 75 adet E. kuehniella yumurtasının 48,5'i parazitlemiştir. Parazitli yumurtalardan çıkış yapan birey sayısı 48,5 adet, parazitleme oranı %64,67 ve çıkış oranı %100 olarak bulunmuştur. Toplam 75 adet T. absoluta yumurtasında ise; parazitli yumurta sayısı 14, parazitli yumurtalardan çıkış yapan birey sayısı 14, parazitleme oranı %18,66, çıkış oranı ise %100 olarak bulunmuştur. Tercih testi sonuçları ile yapılan istatistiksel analize göre denemenin ilk 4 günündeki parazitleme oranları 5. güne göre önemli derecede yüksek bulunurken farklı günlerde türler arasındaki parazitleme oranlarının yine ilk 4 günde E. kuehniella'da daha yüksek olduğu, T. absoluta'da ise herhangi bir farklılık olmadığı görülmüştür. Çıkış oranlarında ve cinsiyet oranlarında ise farklı günler ve farklı türler arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık görülmemiştir. Tercih testinin sonuçlarından da anlaşıldığı üzere çalışmada değerlendirilen ülkemizin yerel türleri olan Trichogramma türlerinin beklenenden daha düşük bir parazitleme sağladığı görülmüştür. Bu nedenle parazitoit performansının arttırılması için daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.