Aktif sporcularda mental iyi oluşun psikolojik performans üzerindeki etkisinde iyimserlik ve karamsarlığın aracı rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SPOR YÖNETİCİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ ARINDI

Danışman: İlhan Adiloğulları

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, aktif sporcuların mental iyi oluş düzeylerinin psikolojik performans üzerindeki etkisinde, iyimserlik ve karamsarlık değişkenlerinin aracı rolü incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmaya Çanakkale ilinde aktif olarak lisanslı spor yapan 18-35 yaş aralığında 413 erkek ve 326 kadın olmak üzere toplam 739 sporcu katılmıştır. Sporcuların 406'sı takım sporlarıyla (basketbol, futbol, voleybol, hentbol), 333'ü ise bireysel sporla (atletizm, tenis, boks, güreş, taekwondo, yüzme) uğraşmaktadır. Araştırmanın verileri mental iyi oluş ölçeği, psikolojik performans değerlendirme ölçeği, iyimserlik ve karamsarlık ölçekleri kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin tanımlayıcı, gruplararası karşılaştırma ve ilişki analizleri SPSS programı ile gerçekleştirilmiştir. Aracı değişken analizleri AMOS programı ile yapılırken, ulaşılan etki düzeyinin anlamlılığını ölçmek için bootstrap güven aralığı kullanılmıştır. Mental iyi oluşun psikolojik performans üzerindeki etkisinde iyimserlik ve karamsarlık değişkenlerinin dolaylı etkileri gözlemlenmiştir. İyimserlik, psikolojik performansı pozitif yönde etkilerken, karamsarlığın bu performansı negatif yönde etkilediği belirlenmiştir. Yapılan analizler, yüksek mental iyi oluş düzeylerinin, iyimserlik aracılığıyla psikolojik performansı anlamlı pozitif yönde etkilediğini (p<0,05; β= 0,06); karamsarlık aracılığıyla ise küçük ile orta düzeyde negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir (p<0,05; β= -0,06). Bu bulgular, iyimserliğin teşvik edilmesi ve karamsarlığın azaltılmasının sporcuların psikolojik performanslarını artırmada önemli bir rol oynayacağı sonucunu ortaya koymaktadır.