İtfaiyecilerde kardiyorespiratuar uygunluğun kardiyometabolik risk faktörleri ve testosteron seviyesine etkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURAY DEMİRALP

Danışman: Hürmüz Koç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İtfaiyeciler, yüksek riskli görevleri güvenli bir şekilde yerine getirebilmek için yeterli kardiyorespiratuar uygunluk ve kardiyovasküler sağlık gerektiren önemli bir meslek grubudur. Kardiyorespiratuar zindeliğin kardiyovasküler hastalık gelişimine karşı önemli bir koruyucu faktör olduğuna ve hipertansiyon, obezite, diyabet ve hiperlipidemi gibi kardiyometabolik risk faktörlerini de düzenlediğine dair güçlü bilimsel kanıtlar vardır. Bu çalışmanın amacı; itfaiyecilerde kardiyorespiratuar uygunluğunun, kardiyometabolik risk faktörleri ve kardiyovasküler sistem üzerinde önemli bir etkisi olan testosteron seviyesinin incelenmesidir. Bu kesitsel tanımlayıcı çalışma, bir büyükşehir belediyesinde görev yapan itfaiyeciler arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğünün hesaplanması için G-Power 3.1 yazılımı kullanılmış ve çalışmaya toplam yetmiş dört itfaiyeci dâhil edilmiştir (ortalama yaş = 32,61 ± 8,9 yıl, ortalama boy = 1,76 ± 0,6 cm, ortalama ağırlık = 83,9 ± 13 kg). Her katılımcı için antropometrik ölçümler, kardiyometabolik risk parametreleri (HDL, LDL, Trigliserid, Total-K) ve total testosteron (TT) ölçümü klinik olarak değerlendirildi. Kardiyorespiratuar düzeyini (VO2max) belirlemek amacıyla, her katılımcıya koşu bandı üzerinde submaksimal bir egzersiz testi uygulandı. İtfaiyecilerin beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre; %54,1' i kilolu; % 17,6' sı obez olarak bulunmuştur. İtfaiyecilerin %81' inin önerilen fiziksel uygunluğa (>12 metabolik eşdeğerlik (MET) ve üzeri) sahip olduğu saptanmıştır. İtfaiyecilerde düşük TT oranı %20,3 olup; TT ile kilo, BKİ, vücut yağ yüzdesi, bel çevresi, kalça çevresi ve HbA1c gibi kardiyometabolik risk faktörleri ile arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca itfaiyeciler arasında MET skoru ile testosteron seviyeleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçları, kardiyometabolik risk faktörlerinin kardiyorespiratuar uygunluk ile önemli ölçüde ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, itfaiyecilerin fiziksel uygunluk seviyelerinin artırılması ve kardiyovasküler sağlıklarının korunması için önemli bir temel sunmaktadır.