Çanakkale ili kışlık sebze yetiştiriciliği yapılan alanlardaki kök-ur nematodu (Meloidogyne spp. Goeldi, 1887) (Tylenchida: Meloidogynidae) türlerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR YILMAZ

Danışman: Uğur Gözel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkemiz hem yazlık sebze yetiştiriciliği hem de kışlık sebze yetiştiriciliği bakımından oldukça zengindir. 2020 yılında toplam 1.138.172 da alanda kışlık sebze yetiştiriciliği yapılmıştır. Bu alanlardan toplam 3.147.757 ton kışlık sebze elde edilmiştir. Ülkemizde 50 kadar sebze türü kışlık ve yazlık olarak yetiştirilmekte ve bunların yaklaşık %54'ünün kışlık olarak yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bütün tarımsal ürünlerde olduğu gibi kışlık sebzelerde de verim ve kaliteyi etkileyen zararlılar ve hastalıklar bulunmaktadır. Bunlardan bazıları Havuç sineği (Psila rosae F.), Yeşildamarlı Beyaz Kelebek (Pieris napi (L.), Bozkurtlar (Agrotis spp.), Thripsler (Melanthrips spp.) ve Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.)'dır. Kök-ur nematodlarının kışlık sebzelerde zararı ile ilgili yapılmış çok az çalışma bulunmaktadır. Çalışmada Çanakkale ili kışlık sebze üretimi yapılan alanlarda Kök-ur nematodlarının yaygınlıkları ve yoğunlukları belirlenmiştir. Bu amaçla, Çanakkale ili kışlık sebze üretimi yapılan alanlara periyodik olmayan arazi çıkışları yapılarak Kök-ur nematodlarının yaygınlıkları ve yoğunlukları tespit edilmiş, daha sonra morfolojik ve morfometrik ölçümler kullanılarak tür teşhisleri yapılmıştır. Çanakkale ilinden toplamda 158 adet toprak ve bitki örneği toplanmış ve 23'ünün Kök-ur nematodları ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Yapılan tür teşhis çalışmalarına göre 15 örnekte Meloidogyne javanica türü, 5 örnekte M. hapla türü ve 3 örnekte ise M. incognita türü tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda Çanakkale ilinde kışlık sebze üretimi yapılan alanların %14,56'sının Kök-ur nematodu ile bulaşık olduğu belirlenirken %85,44'ünde Kök-ur nematodu varlığına rastlanmamıştır. En fazla bulaşıklık %30,8 ile Çan'da gözlemlenirken, en az bulaşıklık %5 ile Biga'da gözlemlenmiştir.