Ekonomik krizlerde sosyal harcamalar: Türkiye üzerine 1990 sonrası makroekonometrik bir analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Maliye , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP ÖKSÜZ
Danışman: Murat Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekonomik kriz yılları makroekonomik göstergelerin hızla bozulduğu, bozulmaların ise etkisini pek çok alanda gösterdiği dönemlerdir. Bu dönemlerde hükûmetler ekonomide yaşanan aksaklıkların giderilmesine yönelik çok çeşitli mali araçlar kullanırlar. Buna odaklanırken de genellikle ekonomik göstergelere yoğunlaşırlar. Oysa bu dönemde yaşanan krizden asıl etkilen bizzat toplumun kendisidir. Çünkü artan işsizlik, enflasyon ve buna bağlı olarak yoksulluğun ve gelir eşitsizliğinin yükselmesi beraberinde sosyoekonomik yapıda bozulmaları getirmektedir. Bu da kriz dönemlerinde ekonomideki bozulmalara paralel sosyal yapıda bozulmaları ortaya çıkarmaktadır. Bu bozulmaların giderilmesinde hükûmetin kullanabileceği mali araçların başında ise sosyal harcamalar gelmektedir. Sosyal harcamalar bütçe içinde olağan dönemde dahi önemli bir yere sahipken kriz gibi olağanüstü dönemlerde daha da önemli hale gelmektedir. Kriz dönemleri genellikle orta gelirli kesimin fakirleştiği, alt gelirli kesimin ise sosyal yardım ve ödeneklere daha muhtaç hale geldiği dönemleri temsil etmektedir. Bu sebeple de kriz dönemlerinde, yoksullaşan halkın insan onuruna yaraşır bir hayat sürmesi için devletin sosyal devlet olma gerekliliğini yerine getirmesi gerekmektedir. Bundan dolayı, sosyal harcamaların artması önem arz etmektedir. Bu amaçla bu tez çalışmasında, ekonomik kriz dönemlerinde sosyal harcamalarda meydana gelen değişim ve bu değişimin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla, enflasyon ve işsizlik üzerindeki etkileri hem yazın taraması hem de ampirik bir çalışma ile araştırılmıştır. Ampirik kısımda Kesirli Frekanslı Fourier Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Test için 1983-2021 yıllarına ait sosyal harcama, ekonomik büyüme, işsizlik ve enflasyon verileri esas alınmıştır. Analizin bulgularına göre kriz dönemlerinde sosyal harcamaların ekonomik büyüme ve işsizliği istatistiki olarak anlamlı ve pozitif, enflasyonu ise istatistiki olarak anlamlı ve negatif etkilediği tespit edilmiştir.