Major depresif bozuklukta psikoeğitimin bilişsel çarpıtmalara ve işlevselliğe olan etkisi: Randomize kontrollü bir izlem çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERAP SAĞBAŞ
Danışman: Şükrü Alperen Korkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Major Depresif Bozukluk (MDB) tanılı hastalarda yapılandırılmış grup psikoeğitiminin bilişsel çarpıtmalar ve işlevsellik üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmayı, yapılandırılmış grup psikoeğitimine katılan müdahale grubu (n=29) ve bibliyoterapi yapılan kontrol grubu (n=23) olmak üzere toplamda 52 kişi tamamlamıştır. Değerlendirme, çalışmanın başlangıcında ve müdahale sonrası 12. haftada yapılmıştır. Depresyon, anksiyete, bilişsel çarpıtmalar, otomatik düşünceler ve işlevsellik düzeyleri sırasıyla; Hamilton Depresyon ve Anksiyete Derecelendirme Ölçekleri (HAM-D, HAM-A), Bilişsel Çarpıtma Ölçeği (BÇÖ), Düşünce Özellikleri Ölçeği (DÖÖ), Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ) ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) ile değerlendirilmiştir. Değişkenler SPSS ® versiyon 27.0 yazılımıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Müdahale grubu ile kontrol grubu karşılaştırıldığında; her iki gruptaki HAM-D ve HAM-A ölçek puanlarındaki azalmanın anlamlı olduğu (her iki p 0,05). DÖÖ puanlarında her iki grup puanlarındaki azalmanın anlamlı olduğu (her iki p 0,05) görülmüştür. BÇÖ' de her iki gruptaki azalmanın anlamlı olduğu (her iki p<0,05), ayrıca gruplar-arası karşılaştırmalarda psikoeğitim grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı azalmanın istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha belirgin olduğu (p=0,046) belirlenmiştir. İki grupta ODÖ puanlarındaki azalmanın anlamlı olduğu (her iki p<0,05), ayrıca gruplar-arası karşılaştırmada psikoeğitim grubundaki azalmanın daha belirgin olduğu (p=0,035) gözlenmiştir. Özellikle kendine yönelik negatif düşünceler (p=0,028), şaşkınlık/kaçma fantezileri (p=0,027) ve ümitsizlik (p=0,019) alt boyutlarındaki azalmanın psikoeğitim grubunda daha anlamlı olduğu saptanmıştır. Sonuç: Uygulanan yapılandırılmış grup psikoeğitiminin, MDB hastalarında özellikle bilişsel çarpıtmalar ve otomatik düşünceler üzerinde anlamlı bir iyileşme sağladığını göstermektedir. Ancak, işlevsellik ve depresif semptomlar üzerindeki etkisi standart tedavilerden üstün değildir. Psikoeğitim, farmakoterapiye ek olarak bilişsel süreçleri hedefleyen etkili bir yöntem olarak değerlendirilebilir. Bu alanda uzun süreli ve geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Bilişsel çarpıtmalar, işlevsellik, otomatik düşünceler, psikoeğitim, major depresif bozukluk