BRCA2 genindeki klinik önemi bilinmeyen varyantların patojenitesinin in silico analizler ile değerlendirilmesi ve klinik korelasyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN CEYLAN KÖSE
Danışman: Fatma Sılan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: BRCA2 geni, DNA onarımı ve tümör baskılayıcı özellikleriyle meme ve over kanserleri gibi malignitelerle ilişkilidir. BRCA2'deki klinik önemi bilinmeyen varyantlar (VUS), kanser risk değerlendirmelerinde belirsizliklere yol açmaktadır. Bu çalışmada, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıbbi Genetik Polikliniği'nde yeni nesil dizileme ile tespit edilen BRCA2 VUS varyantlarının patojenitesinin in siliko analizlerle değerlendirilmesi ve klinik korelasyonlarının incelenmesi amaçlanmıştır. YÖNTEM: VUS varyantlarının genomik analizleri Franklin, ClinVar ve QCI veritabanlarında incelenirken, protein üzerindeki etkiler SIFT, MutationTester2021, FATHMM, PANTHER ve AlphaMissense gibi in siliko araçlarla değerlendirilmiştir. PHD-SNP ve SNPs&GO, varyantların hastalıkla ilişkisini incelemek için kullanılmış; MUpro ve I-Mutant ise protein stabilizasyonu tahmininde uygulanmıştır. HOPE ve Swiss-Model ile 3D modelleme yapılarak varyantların yapısal etkileri görselleştirilmiştir. İn siliko analiz sonuçları, hastaların kanser öyküleri ve aile geçmişiyle ilişkilendirilmiştir. BULGULAR: Çalışmada BRCA2 geninde toplam 193 varyant tespit edilmiş; bunların %53'ü benign/muhtemel benign, %21'i patojenik/muhtemel patojenik, %24'ü ise VUS olarak sınıflandırılmıştır. VUS olarak belirlenen 48 varyant in siliko analizler ile incelenmiştir. Hepsi missense türünde olan bu varyantların en sık ekzon 11'de bulunduğu tespit edilmiştir. İn siliko analizlerde, 7 varyant patojenik/muhtemel patojenik, 29 varyant ise benign/muhtemel benign olarak sınıflandırılmıştır. Çelişkili sonuçlar nedeniyle 12 varyant net olarak sınıflandırılamamıştır. Ayrıca, çalışmada 7 novel varyant saptanmıştır. SONUÇ: İn siliko analizler, BRCA2 VUS varyantlarının patojenitelerini belirlemede etkili olmuştur. Çalışma sonucunda VUS oranı %24'ten %6'ya düşürülmüş, bu da in siliko analizlerin klinik uygulamalar için önemini ortaya koymuştur. Gelecekteki çalışmaların, varyantların işlevsel etkilerine odaklanarak BRCA2'nin kanser riskindeki rolünü daha iyi anlamamıza katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: BRCA2, VUS, in siliko, klinik korelasyon