FOUCAULT'DA PASTORAL İKTİDAR KAVRAMININ İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL AKYOL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET TUNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Michel Foucault'nun sürü ve çoban ilişkisine ait metaforlarıyla açıkladığı pastoral iktidar, kolektifin özerk bir birimi olarak her bireyle özel olarak ilgilenen, bireyin kendilik bilgisi ve vicdan vasıtasıyla bireyselleştirildiği bir iktidar biçimidir. Çoban rolünde olan iktidar, bireylerin kendi iyilikleri için yaşamları boyunca gelişimlerini üstlenerek sürünün her bir üyesini, doğumlarından ölümlerine kadar gözetlemekte, belirli biçimde eylemde bulunmaya zorlamakta, davranışları ayrıntılarıyla beraber denetlemekte ve kendi vicdanlarınla olan ilişkileri yapılandırmaktadır. Bu şekilde iktidar ve bireyler arasında bireyselleştirilmiş itaat ilişkileri oluşturulmakta ve bireylerin belirli bir siyasal alan içerisinde sürekli biçimde yönetebilmeleri mümkün bir hâle getirilmektedir. Pastoral iktidarın en parlak zamanını; Hıristiyanlıkta, toprakla bağlantılı hiyerarşik örgütlenen kiliselerin kurulması ve ahreti, günahı, selameti ve liyakat düzenini içeren inançlar ile itiraf pratiklerine sahip olan papaz rolünün ortaya çıkmasıyla yaşadığı düşünülmektedir. Foucault'ya göre bireyselleştirici iktidar tarihinin önemli bir parçası olan pastorallik, 18. yüzyıldan itibaren yaşanan toplumsal dönüşümlerin neticesinde pastoral iktidar olma özelliğini kaybetmiş kilise kurumundan ayrı olarak, modern anlamdaki devlet örgütlenmesinin bireyselliğe yeni bir yön veren laik mekanizmalarının içerisinde yer edinmiştir. Böylece, modern dönemlerdeki pastorallik, egemenlik kaynağını halktan alan, aydınlanmaya bağlı gelişen düşüncelerle birlikte biyo-politik özelliklere sahip, aklın bedeni hapsettiği rasyonel bir iktidara dönüşmüştür. Bu araştırmada, Michel Foucault'nun iktidar çözümlemeleri dâhilinde, pastoral iktidarın tarihsel dönüşümü üzerinde durularak, günümüz iktidar ilişkilerinde modern devletin bireyselleştirici etkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında modern ve geleneksel pastoral iktidar özellikleri, dönemsel olarak incelenmiş ve bu özelliklerin insanların yönetilmesindeki rolü değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pastoral İktidar, Modern Devlet, Disiplin, Gözetim