Çanakkale Çevresinde Yayılış Gösteren Bazı Salep Orkidelerinin Farklı Besin Ortamlarında In vitro Çoğaltımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN KEMEÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CÜNEYT AKI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orkideler, kutuplar haricinde dünyanın hemen her bölgesinde yayılış gösterebilen ve tür çeşitliliği açısından zengin olmasına rağmen hızlı bir şekilde tahrip edilmekte ve dünya genelinde çeşitli resmi anlaşmalarla korunmaktadır. Orkidelerin bununla birlikte şehirleşme, tarımsal faaliyetler ve özellikle ülkemizde gıda hammaddesi olarak kullanılmaları nedeniyle daha etkin korunmaları için yeni ve gelişmiş tekniklere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, bu tez çalışmasında salep orkidelerinin in vitro koşullarda doku kültürü yöntemi ile çoğaltılarak tekrar doğaya kazandırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, Anacamptis pyramidalis (L.) L.C. Rich, Anacamptis morio (L.) R.M. Bateman, Pridgeon & M.W. Chase subsp. morio, Dactylorhiza romana (seb.) Soo ve Neotinea tridentata (Scop.) R.M. Bateman, Pridgeon & M.W. Chase. olmak üzere dört farklı salep orkide türü (Nisan ve Mayıs aylarında Çanakkale ilinin farklı lokalitelerinden) toplanmıştır. Bu bitkiler laboratuvar koşullarında saksılara aktarılmış ve A. morio subsp. morio türü dışındaki türler kendileme yolu ile tohum elde edilmiştir. A. morio subsp. morio türünün tohumları doğal ortamlarında geliştikleri için direkt toplanmıştır. Tohumlar yüzeysel sterilizasyon sonrasında üç farklı besin ortamında (Svante Malmgren'in bize önermiş olduğu ortam (SV), Knudson-C (KC) ve Orchimax (ORC) ) gelişmeye alınmıştır. Bu besin ortamlarının dört salep orkidesi türü üzerindeki çimlenme, protokorm oluşumu ve bitki gelişimi üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Çalışma sonucunda çimlenme, protokorm oluşumu ve bitki gelişimi açısından en iyi besin ortamının dört farklı tür için de SV ortamı olduğu belirlenmiştir. En iyi çimlenen tür %94.00 oranı ile A. morio subsp. morio, en iyi protokorm oluşturan tür %70.42 oranı ile A. morio subsp. morio ve en iyi bitki gelişimi olan tür %55.87 oranı ile A. morio subsp. morio olarak saptanmıştır. In vitro ortamda başarılı bir şekilde protokormdan yumru geliştiren A. pyramidalis, A. morio subsp. morio ve D. romana türlerinin yumruları aklimatizasyon sonucunda kendi yetiştikleri bölgeden alınan toprağın içine %25'er oranda kuartz kum ve ağaç kabuğu eklenerek aktarılmışlardır. Yumrular dormansi durumundadır ve bir sonraki yaprak çıkarma zamanı olan Şubat – Mart ayında yaprakları tekrar çıkacaktır.