Mısır tanesinde bulunan yağ ve tokoferol içeriklerinin farklı analiz yöntemlerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE NUR GÖKÇE

Danışman: Cem Ömer Egesel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mısır tohumunda bulunan yağ ve tokoferol; gıda, endüstri ve sağlık alanlarındaki faydaları sebebiyle bitki ıslahçılarının yoğun şekilde üzerine eğildiği bileşenler durumundadır. Tür içinde bu bileşenler bakımından mevcut olan varyasyonu etkili bir şekilde kullanmak ve ıslah çalışmalarının etkinliğini artırabilmek, bu bileşenlerin doğru, hızlı ve uygun maliyetle analizine bağlıdır. Yağ ve tokoferol içeriğinin tespitine yönelik analizlerinde, gelişen teknolojiler ile birlikte yeni metotlar ortaya çıkarmakta ve mısır ıslahı ile alakalı çalışan laboratuvar ve araştırmacılar da mevcut yöntemler arasında tercihler yapmak durumunda kalmaktadırlar. Yağ ve tokoferol analizlerinde referans yöntemler olarak kabul edilebilecek Soxhlet ve HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) analizleri bazı yönleri ile dezavantajlara sahip olduklarından araştırıcılar alternatif yöntemlere eğilim göstermektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, farklı analiz yöntemlerini karşılaştırarak bunların maliyet, pratiklik, referans yönteme benzerliği gibi açılardan avantaj ve dezavantajlarının ortaya konulması, incelenen genotiplerin yağ ve tokoferol içerikleri bakımından değerlerini ortaya koyarak ileride planlanacak olan ıslah programlarında kullanılabilecek bir veri seti oluşturulması hedeflenmiştir. Çalışmada tokoferoller için kolorimetrik yöntem ve HPLC; yağ tayininde Bligh-Dyer yöntemi, Folch yöntemi ve Soxhlet yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Türkiye'nin değişik bölgelerinden toplanmış ve incelenecek özellikler bakımından varyasyon gösterdiği bilinen 20 genotip kullanılmıştır. Analizler Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji laboratuvarında yapılmıştır. Çalışma sonucuna göre yağ analizinde kullanılan yöntemler karşılaştırıldığında Bligh-Dyer yönteminin, Soxhlet ve Folch yöntemlerine göre daha uygun maliyetli olduğu, referans yöntem olan Soxhlet yöntemi ile diğer yöntemler kıyaslandığında Bligh-Dyer yönteminin, Folch yöntemine göre daha benzer olduğu, Soxhlet yönteminin ise iş gücü bakımından diğer yöntemlere göre daha avantajlı olduğu belirlenmiştir. Tokoferol analizinde kullanılan yöntemler karşılaştırıldığında ise HPLC yönteminin kolorimetrik yöntemine göre daha benzer ve uygun maliyetli olduğu, kolorimetrik yönteminin ise HPLC yönteme göre pratiklik bakımından daha avantajlı olduğu kanısına varılmıştır. Yağ içeriği Soxhlet yönteminde %3,2-6,8 arasında, Bligh-Dyer yönteminde %0,8-3 arasında ve Folch yönteminde ise %1,1-4,3 arasında tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalarda tokoferol miktarının HPLC yönteminde 0,03-0,357 mg/100g arasında, Kolorimetri yönteminde ise 0,123-0,199 mg/100g arasında olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kolorimetri, Soxhlet, Spektrofotometri, Tokoferol