Covıd-19 pandemi sürecinde yaşlıların yaşadıkları sağlık anksiyetesi durumunun hastalık algısı ve tedavi uyumuna etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMRAN VARLI
Danışman: Naile Alankaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: İnsanlık tarihinde çok önemli etkileri olduğu bilinen bulaşıcı hastalıklar günümüzde bilim ve teknolojideki gelişmelere rağmen bugün de önemini sürdürmektedir. Bütün dünyayı etkisi altına alan Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) insanlarda soğuk algınlığına benzer semptomlar gösteren bir RNA virüs ailesi olarak bilinse de aynı aileden olan SARS-CoV ve MERS-CoV, bu virüsün daha ciddi hastalıklara neden olabildiğini bildirmiştir. İçinde bulunduğumuz pandemi sürecinde yaşlı bireylerin sağlık anksiyete düzeyinin kontrol edilmesi, hastalık algısı ve tedaviye uyumu ülke çapında uygulanan kontrol önlemlerinin alınması açısından gereklidir. Amaç: Bu çalışma, COVID-19 pandemi sürecinde yaşlı bireylerin yaşadıkları sağlık anksiyetesi durumunun hastalık algısı ve tedavi uyumuna etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Material ve Yöntem: Tanımlayıcı-Kesitsel tipteki bu araştırma Eylül 2020- Mayıs 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de yaşayan 65 yaş üstü bireyler, örneklemi ise güç analizi yöntemi kullanılarak (örneklem büyüklüğü %5 hata payı ve %95 güven aralığı) hesaplanan, araştırma kriterlerine uygun 401 yaşlı birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Tanılama Formu (Ek-1), Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (Ek-2), Kısa Form Hastalık Algısı Ölçeği (Ek-3), Türkçe Modifiye Morisky Ölçeği (Ek-4) kullanılmıştır. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, min-max değerleri, medyan, ortalama ve standart sapma) kullanılmıştır. Ölçek puanlarının normal dağılım varsayımını sağlamadığı tespit edilmiştir. Bu durumda niceliksel verilerin karşılaştırılması için iki grup karşılaştırılması için Mann Whitney U testi, ikiden fazla grup karşılaştırılmasında Kruskal Wallis H testi; fark olan gruplarda farklılığın hangi gruptan kaynaklandığını tespit etmek için düzeltilmiş Bonferroni testi uygulanmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Katılımcıların %63,1'inin 65-69 yaş aralığında, %54,6'sının kadın, %57,6'sının evli, %63,1'inin okur-yazar, %82,5'inin emekli olduğu bulunmuştur. Yaşlıların %14,7'sinin COVİD-19 tanısı aldığı, %78,6'sının yakınlarından COVİD-19 tanısı alan olduğu, %36,9'unun COVİD-19 nedeniyle oldukça etkilendiği, %43,6'sının ölüm/kayıp korkusu yaşadığı, %72,6'sının salgından dolayı kendi sağlığı ve sevdiklerinin sağlığı ile ilgili kaygı yaşadığı saptanmıştır. Araştırmada sağlık anksiyetesi ölçek puanı ile hastalık algısı ölçek puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmazken, sağlık anksiyetesi ölçek puanı ile tedaviye uyum ölçeği bilgi düzeyi alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır (r:0,123; p<0,05). Sonuç: Çalışmanın sonucunda, yaşlıların sağlık anksiyetesi düzeyinin tedaviye uyumu etkilediği (p<0.005), hastalık algısını etkilemediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Koronavirüs Hastalığı (COVID-19), Hastalık algısı, Sağlık anksiyetesi, Tedaviye uyum, Hemşirelik