Ekonomik finansal ve politik risklerin tüketici ve reel kesim güveni üzerindeki etkisi: Türkiye için ARDL Sınır Testi yaklaşımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN AZAZİ
Danışman: Cüneyt Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1980 sonrasında dünya ekonomisinde giderek yaygınlaşan globalleşme ile birlikte ülke ekonomilerinin yapısında önemli değişiklikler yaşanmıştır. Ekonomik küreselleşme olgusu ülke ekonomilerini risklere karşı daha duyarlı hale getirmiştir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler için yabancı yatırımcılar, ülke ekonomilerinin rekabet düzeyinin belirlenmesinde önemli bir unsurdur. Özellikle çokuluslu şirketler yatırım yaptığı ülkelerin ekonomik risklerinden etkilenir. Bununla birlikte, riskler bireysel tüketici davranışını da etkileyebilir. Çalışmanın amacı, ekonomik, finansal ve politik risklerin tüketici ve reel kesim güveni üzerindeki etkilerini teorik ve ampirik olarak incelemektir. Çalışmada, ekonomik, finansal ve politik riskler ile tüketici ve reel kesim güveni genel anlamda değerlendirilmiş daha sonra bu değişkenler Türkiye ekonomisi özelinde ampirik açıdan analiz edilmiştir. Yapılan analiz neticesinde, konuyla ilgili literatürü ve teorik altyapıyı destekler nitelikte sonuçlara ulaşılması beklenmektedir. Çalışmada kurulan modelde, Türkiye'de yaşanan ekonomik, politik ve finansal risklerin, tüketici ve reel kesim güveni üzerindeki etkileri, ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Çalışmada, kurulan iki modelde de kullanılan bağımsız değişkenler aynı olmakla birlikte tüketici geveni ve reel kesim güveni ilişkisi ayrı ayrı kurulan modellerle incelenmiştir. Çalışmada yer alan analizde, [2007:1 – 2015:12] dönemini kapsayan aylık veriler kullanılmıştır. Buna göre, Türkiye ekonomisi için ilgili dönemde ekonomik ve finansal risk ile tüketici güveni arasında uzun dönemli bir ilişkinin olmadığı, buna karşın politik riskin tüketici güveni üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Saptanan bu anlamlı ilişkisinin işareti pozitif olarak hesaplanmıştır. Yani ilgili dönemde politik riskte azalma tüketici güvenini de azaltmaktadır. Çalışmada politik risk ve tüketici güveni arasındaki ilişki beklenen şekilde gerçekleşmemiştir. Bu ilişkinin yönü Heteredoks yaklaşım anlayışı ile açıklanabilir. İnsanların irrasyonel risk yüklenimi ve yatırımcı davranışlarının çeşitlilik göstermesi Nöroekonomik araştırmalarca açıklanabilir. Çalışmada oluşturulan ekonometrik model sonucunda ortaya çıkan politik risk ile tüketici güveni arasındaki ilişki de nöroekonomik yaklaşımla açıklanmıştır. Çalışmada kurulan diğer bir modele göre de politik risk ile reel kesim güveni arasında uzun dönemli anlamlı bir ilişki olmadığı, ekonomik ve finansal risk ile reel kesim güveni arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç, Türkiye ekonomisinde incelenen dönemde ekonomik riskte azalmanın reel kesim güvenini olumlu etkilediğini göstermektedir.