Isbirligi ve rekabet ikilemi: Rekabetçi isbirliginin firmaların rekabetçi davranıslarına etkisi üzerine Türkiye havayolu sektöründe bir arastırma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Rukiye Sönmez

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): UMUT EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin araştırma sorusu, aynı rekabetçi işbirliği ağı içerisinde bulunan firmaların eş zamanlı olarak işbirliği ve rekabet içerisinde olmasının firmaların rekabetçi davranışlarını nasıl etkilediğidir. Çalışmada eş zamanlı olarak rekabet ve işbirliğine odaklanılmaktadır. İlk olarak sektörel düzeyde firmalar arasındaki rekabeti esas alarak, firmaların rekabetçi davranışları açıklayabilmek için rekabetçi hamleleri belirlenmiştir. İkinci olarak ise rekabet içerisinde olan bu firmaların aynı zamanda birbirleriyle olan işbirliğini açıklamak için de rekabetçi işbirliklerine odaklanılmıştır. Bu çalışma birbirine zıt olan iki boyutu işbirliği ve rekabeti bir araya getirmektedir. Bu iki kavramın bir araya gelmesi son dönemde stratejik yönetim literatüründe öne çıkan ve aynı anda hem rekabeti hem de işbirliğini konu alan rekabetçi işbirliği kavramını oluşturmaktadır. Bir firma diğer bir firmayla işbirliği oluşturduğunda, her iki firmanın da amacı daha üstün bir rekabetçi pozisyon elde etmektir. Ancak her ikisinin de amacını aynı oranda gerçekleştirmesi genellikle mümkün olmamaktadır. Bu nedenle rekabetçi işbirliği ilişkilerinde nasıl bir strateji izleneceği ve nasıl rekabet edeceğini gösteren firmaların rekabetçi davranışlarının belirlenmesi ve izlenmesi önem arz etmektedir. Araştırmanın örneklemi Türk havayolu sektöründe faaliyet gösteren onüç havayolu firmasıdır. Verilerin toplanmasında yapılandırılmış içerik analizi ile hem açık kodlama hem de örtük kodlama yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler OLS regresyon analizine tabi tutulmuştur. Bu araştırma, rekabetçi işbirliği ilişkilerinin özelliklerinden yola çıkılarak bir firmaların rekabetçi davranışının tahmin edilebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak rekabet içerisindeki firmanın merkeziliği rekabetçiliği arttırırken firmanın yapısal özerkliği ve bağlarının gücü rekabetçiliği azaltmaktadır. Rakipler arasındaki yüksek pazar örtüşümü hem firma agresifliğini arttırarak hem de hamle repertuarı çeşitliliği ile rekabeti şiddetlendirmektedir. İşbirliği kapsamının genişletilmesi ise hamle repertuar çeşitliliğini arttırarak rekabetçi davranışı arttırmaktadır.