Denizli ilinde kekik üretiminin ekonomik analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENVER KEN

Danışman: Arif Semerci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Denizli ilinde yer alan tarım işletmelerinde kekik üretiminin ekonomik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, Basit Tesadüfî Örnekleme Yöntemi'ne göre belirlenen 82 adet tarım işletmesinden anket uygulamasıyla elde edilmiştir. İncelenen işletmelerde tarımsal gayrisafi üretim değerinin %60,57'si, bitkisel üretim deseninin %65,54'ü ve bitkisel üretim değerinin de %73,89'u kekik ve kekikten elde edilen üretim değerleri oluşturmaktadır. İşletmelerde ortalama kekik üretim alanı 45 da olup, birim alandan elde edilen verim 95,10 kg/da olarak tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kekik üretiminin ortalama üretim değeri 1.494,02 TL/da olarak hesaplanmış, en yüksek kekik üretim değeri 1.691,00 TL/da ile birinci grupta yer alan işletmelerden elde edilmiştir. Yürütülen araştırmada birim alanda ortalama kekik üretim maliyeti 1.101,36 TL/da olarak tespit edilmiş, en yüksek ürün maliyeti 1.175,83 TL/da ile birinci grupta yer alan işletmelerde gerçekleşmiştir. İşletmeler ortalaması dikkate alındığında, birim alanda kekik üretiminin brüt kârı 882,74 TL/da, net kârı 392,66 TL/da ve nispi kâr oranı ise 1,36 olarak hesaplanmıştır. Nispi kar oranı birinci (1,44) ve ikinci (1,45) grupta yer alan işletmelerde birbirine oldukça yakın iken, en düşük nispi kâr 1,29 ile üçüncü grupta yer alan işletmelerden elde edilmiştir. Araştırma sonuçları 100 TL'lik harcama karşılığında ortalama 9 kg kekik üretildiğini ve işletmelerde başabaş üretim noktasının da 70,11 kg/da olduğunu ortaya koymuştur. Kekik üretim miktarına ilişkin tahmin denkleminde yer alan faktörlerin üretim elastikiyeti katsayıları toplamı (∑βi) 1,12 olup, ölçeğe artan getiri söz konusudur. Üretim fonksiyonunda yer alan değişkenler arasında marjinal etkinlik katsayısı 1'in üzerinde olan değişkenler üretim alanı girdisi (3,20) ve gübre faktörüdür (1,33). Yapılan araştırma Denizli ilinde kekik üretimine ilişkin tarımsal bir örgütlenmenin olmadığını göstermiştir. Bu durum işletmelerin kekik üretiminden elde edebileceği geliri kısıtlamaktadır. Bununla birlikte coğrafi tescilli bir ürün olan kekikte il özelinde markalaşmaya gidilmesi halinde kekik üreticilerinin gelirinin de artması mümkündür.