Jüpiter Füzelerinin Türkiye'ye Yerleştirilmesi ve Oluşturduğu Etkiler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Raşit Kıyak
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FİLİZ ÇOBAN ORAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:II. Dünya Savaşı sonrası başlayan Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'ni askeri ve siyasi yönde baskılamaya çalışan ABD, Sputnik sonrası beliren Sovyet teknolojik üstünlüğüne cevap vermek için orta menzilli balistik füzelere ev sahipliği yapılması yönünde NATO üyesi ülkelere teklif sunmuştur. Türkiye, bu teklifi gerek güvenlik endişeleri gerekse ABD kaynaklı ekonomik yardımların artmasını sağlamak maksadıyla kabul etmiştir. Jüpiter orta menzilli balistik füzelerinin Türkiye'ye yerleştirilmesi Küba Füze Krizi'ni tetiklemiş ve krizin çözülmesi sürecinde bu füzeler ABD ve Sovyetler Birliği arasında gizli olarak pazarlık konusu edilmiştir. Jüpiter füzeleri ile Sovyetler'in nükleer hedefi haline gelen Türkiye, füzelerin kaldırılması yönündeki Sovyet ültimatomunu reddetmiştir. ABD tarafından Türkiye'ye F-104 G uçaklarının teslimatının hızlandırılması ve Akdeniz'de görev alacak Polaris denizaltıları ile sağlanacak nükleer koruma karşılığında modası geçmiş Jüpiter füzeleri kaldırılmıştır. Bu bağlamda çalışmada krizin Türkiye boyutuna odaklanılarak, etkileri üç aşamada incelenmiştir. Öncelikle Jüpiter füzelerinin Türkiye'ye yerleştirilmesi, ardından füzelerin ABD-SSCB arasında pazarlık konusu olması ve son olarak Türkiye'deki Jüpiterlerin kaldırılma aşaması araştırılmıştır. Araştırmada, kriz sürecinin Türkiye'ye önemli etkileri olduğu saptanmıştır. Türkiye, Soğuk Savaş dönemindeki dış politika eğilimini değiştirerek bloklar arası yumuşama döneminde NATO ittifakında kalmakla birlikte çok yönlü dış politika izlemeye yönelik adımlar atmıştır. Anahtar Kelimeler; Jüpiter Orta Menzilli Balistik Füzeleri, Soğuk Savaş, NATO, Sputnik, Küba Füze Krizi.