Irk Bitig kitabının metin dil biliminde metin merkezli ölçütler bakımından incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAĞMUR YANKI VATANSEVER

Danışman: Yusuf Avcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde klasik dil çalışmaları geride kalmış, değişen ve gelişen toplumla birlikte özellikle son yüzyılda çağdaş dil bilim yöntemleri önem kazanmıştır. Metin dil bilimi de bu yöntemlerin çalışma alanlarından biridir. Biz de çalışmamızda Uygur Dönemi'ne ait olan Irk Bitig kitabını modern dil bilimi yöntemlerinden biri olan metin dil bilimi üzerinden açıkladık. Irk Bitig, günümüzden on iki yüzyıl önce yazılmış ve eski Türklerdeki siyasi yaşama, yönetici ve yönetilen ilişkilerine, dinî inanışlara kadar o dönemdeki insanların gündelik ilişkilerine ve hayatına dair önemli veriler sunar. Irk Bitig konuşma diliyle yazılmış, iyi ve kötü ayrımı üstüne kurulmuştur. Bu ayrım, metinde şans sayılarına göre numaralandırılmış altmış beş adet fal ile sunulmaktadır. Her biri birbirinden bağımsız altmış beş falın kendine ait hikâyeleri ve sonuçları bulunmaktadır. Bu çalışmada söz konusu fallar modern dil bilimine uygun olarak bütüncül olarak ele alınıp bağlaşıklık ve tutarlılık bakımından incelenmiştir.