Kazan-Tatar Türkçesine çevrilmiş Kelile ve Dimne üzerine dil incelemesi (inceleme-metin-dizinler)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU KUVVETLİ
Danışman: Ahmet Turan Türk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk edebiyatının ahlakî nitelikteki ortak kültürel ürünlerinden biri olan Kelile ve Dimne'nin, Gabdilgallem Feyizhanov tarafından Tatar Türkçesine yapılan tercümesinin ilk baskısı 1889 yılında yayımlanmıştır. Günümüzde hâlâ popülerliğini yitirmeyen bu eserin 2008 yılında Tataristan Kitap Neşriyatı tarafından yeniden basılmış bir versiyonu mevcuttur. Kelile ve Dimne'nin dil ve söz varlığı incelenerek yenileşme hareketi etkisinde olan Tatarların dil ve düşünce dünyası değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tez, İnceleme, Metin ve Dizin kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde Tatar Türkleri, XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kazan Tatar Edebiyatı ve Marifetçilik Hareketi, Kelile ve Dimne'nin Tarihî Gelişim ve Tercüme Serüveni, Kelile ve Dimne'nin Kazan Tatar Türkçesine Tercüme Süreci ve Gabdilgallem Feyizhanov, Tatar Türkçesine Çevrilmiş Kelile ve Dimne'nin Bölümleri ve Hikâye Örgüsü hakkında bilgi verilmiştir. Dil İncelemesi, Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Metin bölümü Transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine Aktarma biçiminde iki başlık altında ele alınmış ve Türkiye Türkçesine aktarmada mümkün olduğunca Tatar Türkçesinin özellikleri korumaya çalışılmıştır. Söz Dizini ve Özel İsim Dizini bölümlerinde geçen sözlerin sıklıkları madde başının altında köşeli parantez içerisinde verilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen verilerin değerlendirilmesi ışığında ulaşılan çıkarımlar paylaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kelile ve Dimne, Tatar Türkçesi, Marifetçilik Hareketi, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Dizin.