Tarık Buğra'nın romanlarında söz varlığı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHU GÜNERİ
Danışman: Necmi Akyalçın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kökleri çok eskiye dayanan Türkçenin söz varlığı oldukça zengindir. Bu zengin söz varlığı havuzundan yararlanarak eserlerini oluşturan sanatçılardan biri de yaşamına pek çok eser sığdırmış Tarık Buğra'dır. Bu çalışmanın ana amacı, Tarık Buğra'nın Türkçenin söz varlığı havuzunda yer alan ögeleri, romanlarına ne ölçüde yansıttığıdır. Bu amaç doğrultusunda Tarık Buğra'nın basılı on üç romanının ilk baskılarındaki bütün sözcükler ve söz öbekleri taranarak madde başı sözcükler belirlenmiş, sözcüklerin kökenleri ve kullanım sıklıkları saptanmış, elde edilen veriler tablolaştırılmıştır. Tabloda yer alan sözcükler, romanların yazıldığı döneme ait Türkçe sözlüklerin madde başları ile karşılaştırıldığında üçte bir oranında sözcük benzerliği olduğu saptanmıştır. Özel adlar; madde başı sözcükler tablosuna dahil edilmemiş, sınıflandırılarak kullanım sıklıkları verilmiştir. Tarık Buğra'nın özel adlarda tekrara düşmediği, romanlarında değişik özel adlar kullanmaya özen gösterdiği görülmüştür. Romanlarda yer alan atasözü, deyim, ikileme, kalıp sözler, argolar tanıklanmıştır. Bu yapılardan ikilemeler, yazarın en çok tercih ettiği söz varlığı ögesi olmuştur. Romanlarda saptanan terimler, sayfa numaralarıyla birlikte verilerek sınıflandırılmıştır. Farklı bilim ve sanat dallarından kullandığı terimler, yazarın geniş bilgi birikimine işaret etmektedir. Yazarın romanlarında yer alan ağız özellikleri saptanarak örneklendirilmiştir. Yazarın romanlarından sözlüklere katkılar belirlenerek Güncel Türkçe Sözlük, deyim, atasözü ve ikilemeler sözlüklerine belirlenen söz varlığı ögeleri önerilmiştir. Sözcük ve söz öbeklerinden hangilerinin, ne sıklıkta kullandığının saptanmasıyla, yazarın Türk diline hakimiyeti ve Türk dilini kullanma becerisi ortaya konmuştur. Bu çalışmanın, bundan sonra Türk edebiyatı romancılarımız ile ilgi yapılacak olan diğer çalışmalarda bir örnek olacağı ve Türk edebiyatına eserler kazandırmış sanatçıların söz varlığı ögelerinin incelenerek karşılaştırılmalarının yapılmasının Türk dili için önemli bir kazanç olacağı düşünülmektedir.