Analitik hiyerarşi süreci kullanarak sel ve taşkın alanlarının incelenmesi: Çanakkale-Karamenderes örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doğal Afetlerin Risk Yönetimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA ERTAN
Danışman: Emre Özelkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sel ve taşkınlara önlem almak ve yıkıcı etkilerini azaltmak alınacak tedbirlerin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile oluşturulacak risk haritalarına göre uygulanması ile mümkün olabilir. Bu çalışmada Çanakkale İli içerisinde bulunan Karamenderes Havzasının sel ve taşkın duyarlılık haritaları Analitik Hiyerarşi Sürecinin (AHS) CBS ortamında uygulanması ile oluşturulmuştur. AHS'de kullanılacak parametreler litoloji, yağış, eğim, bakı, yükseklik, akarsu ağına uzaklık, arazi kullanımı ve örtüsü (AKÖ) olarak belirlenmiştir. Seçilen parametrelerin sel ve taşkınlara etki dereceleri AHS'de ikili karşılaştırma ile belirlenmiştir. AHS ile belirlenen ağırlık değerleri CBS ortamına aktarılarak sel ve taşkın risk haritaları oluşturulmuştur. Risk haritalarının doğruluk değerlendirmesi için bölgede meydana gelmiş geçmiş sel ve taşkın olaylarına ait risk haritaları ve iki taşkın öncesi ve sonrası NDWI görüntüleriyle su varlığı tespiti kullanılmıştır. Yağışın fazla olduğu zamanlarda eğimin yüksek olduğu bölgeler ve ormanlık alanların dahi yüksek risk barındırmasına sebep olmaktadır. Risk haritaları incelendiğinde riskin özellikle havzanın güney ve batı kısmında yüksek olduğu görülmektedir. Bunun en önemli sebebi litolojik olarak az geçirimli yapıda olması ve topografyanın çanak şeklinde olmasıdır. Bulgular havzanın güneyinde bulunan Kaz Dağları'ndan akışa geçen yağmur sularının sel ve taşkınları tetiklediğini göstermektedir. Bununla birlikte tarım alanlarının ve yerleşimlerin yoğun miktarda bulunduğu akarsuya yakın alanlar en fazla sel ve taşkın riski taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: CBS, AHS, Uzaktan Algılama, Sel ve Taşkın Risk Analizi