Kömür madenciliği sektöründe iş kazası meslek hastalığı geçirenlerin depresyon, işe yabancılaşma ve gelecek beklentileri: Bir kömür işletmesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Esra Duramaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ÖZGÜR TOPKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Kanunu iş kazasını; "İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hale getiren olay" olarak tanımlamıştır. Meslek hastalığı ise; "Çalışanın yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütme şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık bedensel ya da ruhsal özürlülük halleridir." İş kazalarının niceliği belirli kriterlere göre takip edilirken, meslek hastalıkları çalışanların işte bulundukları sırada ilk anda ortaya çıkmamaları sebebiyle daha geç sürelerle kayıtlara geçmektedir. İSG'nin amacı yapılan işler sırasında veya işler nedeniyle iş kazası yaşanma ihtimalini en aza indirmek, çalışma ortamı nedeniyle oluşabilecek sağlık sorunlarını önlemek ve meslek hastalığı oluşturabilecek işlerde önlemler almaktır. Bir diğer deyişle, kişilerin bir işe başlamadan önceki ve bitirdikten sonraki sağlık durumunun aynı olmasını sağlamaktır. İş kazası ve meslek hastalıkları kişilerin çalışma hayatını etkilediği kadar sosyal hayatını ve aile bireylerini de etkilemektedir. İş kazaları ve meslek hastalıkları alınacak önlemler ve periyodik olarak yapılacak kontrol ve eğitimler sayesinde en aza indirgenebilir. Bu araştırmanın problemi, literatürde kömür madenciliği ile ilgili mevcut çalışmalarda tespit edilen iş kazası ve meslek hastalıklarının ortaya konması, ve bir alan araştırması ile Çanakkale ili Çan İlçesindeki kömür madeninde çalışanların iş kazaları geçirip geçirmediği ve meslek hastalıklarına yakalanıp yakalanmadığı, iş kazası ve meslek hastalığı geçirmiş olan çalışanların depresyon durumları, gelecekten beklentileri, işe yabancılaşma durumları incelenmeye çalışılacaktır. Bu alanda literatüre katkı sağlayan bir çalışmanın hazırlanması tezin önemini ortaya koymaktadır. Maden çalışanlarının işe dayalı depresyon düzeylerinin işe yabancılaşmaya ve gelecek kaygısına etkisinin incelendiği araştırma toplam 207 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışanların mod yaş aralığı % 34,3 ile 40-49 arasında gerçekleşmiştir. Mod sınıftan sonra en çok gözlenen yaş aralığı %33,3 ile 30-39 yaş aralığı belirlenmiştir. Araştırmada maden çalışanlarının Beck depresyon ölçeğine göre sınıflaması elde edilmiş ve çalışanların %45,9'unda depresyon gözükmez iken % 15,5'inde ciddi derecede depresyon olduğunu göstermektedir. 207 katılımcıdan 43 kişi iş kazasına maruz kalırken 163 kişi iş kazası geçirmemiş, 61 kişi meslek hastalığına yakalanırken 146 kişide meslek hastalığına rastlanmamıştır. Maden çalışanların işe yabancılaşmasını ve gelecek kaygılarını belirlemek üzere sekiz maddeden oluşan yeni bir ölçek oluşturulmuştur. Çalışmanın anket kısmında elde edilen verilerin istatistiksel olarak analizi araştırmanın iki hipotezini desteklemiştir. Bunlardan ilki; çalışanların depresyon durumlarında gerçekleşen bir birimlik artış işe yabancılaşmalarında 0,58 birimlik bir artış sağlamaktadır. Aynı şekilde depresyon durumlarında meydana gelen bir birimlik artış, gelecek kaygılarında 0,41 birimlik bir artış sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kömür Madenciliği, İş kazası, Meslek Hastalığı, Depresyon, Yabancılaşma