Dağılışından sonra sosyalist Yugoslavya'yı hatırlamanın nostaljik boyutu: Saraybosna örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BÖLGE ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH FİLİZ
Danışman: Şeref Uluocak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Soğuk Savaş'ın sona erişi ve yükselen ulusçulukların etkisiyle reel sosyalizmden liberal/kapitalist sisteme geçiş sürecini; bir başka ifadeyle post-sosyalizmi deneyimleyen Doğu Avrupa toplumlarının bazı kesimlerinde, geçiş süreci ile oluşturulmaya çalışılan yeni düzenlerden ve bu sürecin doğurduğu toplumsal, siyasi, ekonomik ve kültürel sonuçlardan bir hoşnutsuzluk ile yabancılaşma durumu gün yüzüne çıkmıştır. Bu hoşnutsuzluk ve yabancılaşma durumu, mevcut gerçeklikler ile kıyaslandığında daha arzu edilebilir gerçeklikleri barındıran sosyalist geçmişlere yönelik nostaljinin içkin olduğu kültürel fenomenlerde somutlaşmıştır. Post-sosyalizmi deneyimleyen farklı örneklerde farklı kavramlar ile ifade bulan bu fenomenlerden birisi olan Yugo-nostalji, Sosyalist Federal Yugoslavya Cumhuriyeti'nin halef devletlerinde barındırdığı çok-boyutluluk, çok-anlamlılık ve müphemlik ile belirginleşmiştir. Yugo-nostalji'nin popüler kültür, tüketim ve eğlence kültürleri bünyesindeki metalaştırılmış ve ticarileştirilmiş boyutları onun pasif, duygusal, ve ticari bir fenomen olduğu şeklinde yorumlanışlara sebebiyet vermiştir. Fakat bu boyutlarının yanında onun aktif, özgürleştirici, ütopik, birçok alanda toplumsal eleştiriye imkan veren ve daha iyi bir gelecek arzusunu yansıtan boyutları da yadsınamayacak düzeydedir. Reddedilemeyecek olan ilgili boyutlarının bir ''akademik düşünümsellik'' çerçevesinde amprisize edildiği bu çalışmada fenomen, ortak Yugoslav geçmişine dair birçok sembolik değeri barındıran Bosna ve Hersek'in başkenti Saraybosna örneğinde ele alınmaktadır. Bosna ve Hersek'in geçiş sürecini savaş ile deneyimlemesi ve sonrasında etnik-ulusçu hegemonyanın etkisi altında gelişen ve etnik açıdan bölünmüş bir toplum ile karakterize olan mevcut koşulları göz önüne alındığında; Yugo-nostalji'nin bir karşı-söylem ve karşı-hegemonya olarak birçok alanda eleştirel konum alışlara ve etnik kolektivizm ile özcü perspektifleri yansıtan resmi kimlik politikasının karşısında barışçıl bir arada yaşamın inşasına yönelik alternatif bir kimlik politikası imkânına ve alternatif aidiyet pratiklerine işaret ettiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: kolektif bellek, kolektif kimlik, nostalji, Yugo-nostalji, Bosna ve Hersek, Saraybosna