Sibirya Türk Destanlarında Şiddet

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ziya Öksüz

Danışman: Mehmet Ali Yolcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada Sibirya sahası Türk destanlarında şiddet konusu incelenmiş, şiddetin kaynakları ve motiflerine değinilmiştir. Destanların konularına bakıldığında, yeraltında ve yerüstünde geçen olaylarda belirli motiflerin öne çıkarıldığı, Türk toplumu hakkında hem kültürel hem de gelenek açısından örneklerin dikkat çektiği görülmektedir. Örneğin yırtıcı hayvanların öldürülmesi, atın bir kılavuz niteliğinde değeri; sopa, bıçak, yangın, ok, baston gibi şiddet faktörlerinin mitolojik temalarla desteklenerek anlatıldığı görülmektedir. Şamanizm ve büyücülük, sihir gibi olgular da destanlarda yer almaktadır. Destanlarda yeraltı dünyasına iniş veya kahramanın karşısına çıkan engeller, şiddete başvurulmasında etkendir. Destanlarda belirli bölgelere girişlerin sağlanabilmesi için kahramanın güçlü ve yiğit olması, korkmadan savaşması gerekliliği; kuşa dönüşümü, kıyafet değiştirmesi gibi motifler şiddet ile birlikte işlenmiştir. Bu çalışmada Sibirya sahası Türk destanlarında şiddetle ilişkili motifler, literatür taraması ile elde edilen metinler üzerinden incelenmiştir.