Türkiye’deki Tüketicilerin Coğrafi İşaret Konusunda Bilgi Düzeylerinin, Algılarının ve Satın Alma Davranışlarının Belirlenmesi: Ezine Peyniri Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Alptekin Mert YILMAZ
Eş Danışman: Oktay Tomar
Danışman: Özge Can Niyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Coğrafi işaret, belirli bir coğrafi kökeni bulunan ve özelliklerini bu kökenden alan ürünlerin tescil edilmesi amacıyla kullanılan bir kavramdır. Coğrafi işaret kavramı, özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde giderek önem kazanmaktadır. Bu araştırma kapsamında Türkiye'deki tüketicilerin coğrafi işaretli ürünlere ve Ezine peynirine yönelik bilgi düzeyleri, algıları ve satın alma davranışları incelenmiştir. Araştırma bölgesi Türkiye'nin üç büyük şehri olan; İstanbul, Ankara ve İzmir olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda toplam 394 tüketici ile online anketler gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde; temel istatistiki analizlerin yanı sıra faktör analizi ve lojistik regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, araştırma kapsamındaki tüketicilerin yaklaşık dörtte üçünün Ezine peyniri satın aldığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki tüketicilerin çoğunun (% 58,1) Ezine peynirinin coğrafi işaret tescilli bir ürün olduğunu bilmediği ortaya konmuştur. Araştırma kapsamındaki tüketicilerin çoğunun Ezine peynirini ayda bir kez satın aldığı (% 53,8) ve haftada bir kez tükettiği (% 34,8) belirlenmiştir. Araştırma kapsamında yapılan faktör analizi sonucunda kırsal kalkınma, tat ve memnuniyet, kalite, gıda güvenliği, ürünü tanıma, fiyat ve ürünü konumlandırma faktörleri elde edilmiştir. Araştırma kapsamında yapılan regresyon analizinde Ezine peyniri satın alma durumu üzerinde kalite faktörü, ürünü tanıma faktörü, ürünü konumlandırma faktörü, cinsiyet, medeni durum ve aylık kişisel gelir değişkenleri anlamlı çıkmıştır. Avrupa Birliği ekonomisine önemli katkıları olan coğrafi işaretlerin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde yaygınlaştırılması gerekmektedir. Coğrafi işaretlerin tanıtımı için Avrupa Birliği örnek alınarak fon ayrılması da tavsiye edilmektedir. Coğrafi işaretlerin tanıtımı için internet ve televizyon reklamlarından yararlanılması da önerilmektedir.