Cucurbitaceae Familyası Türlerinde Kadmiyum Stresinin Azaltılmasına Nitrik Oksitin Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RANAN IŞIK
Danışman: Yakup Çıkılı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadmiyum (Cd) toksisitesi gibi abiyotik stres koşullarının olumsuz etkilerini hafifletme mekanizmaları henüz tam olarak anlaşılmamakla birlikte çok fonksiyonlu bir sinyal molekülü olan nitrik oksitin (NO) bitki gelişimindeki yararlı teşvik edici rolü açıklanmıştır. Bu çalışmada, geniş alanlarda yetiştiriciliği yapılan Cucurbitaceae (kabakgiller) familyası Cd stresinin azaltılmasına kök ortamı ve yapraktan uygulanan ve bir NO verici olarak kullanılan sodyum nitroprusidin (SNP) etkisi türlerin bazı agronomik ve fizyolojik özellikleri değerlendirilerek ortaya konulmuştur. Bu amaçla; her türe ait tohumlar perlit ortamına üç tekerrürlü olarak ekilmiş ve (i) kontrol, (ii) Cd (40 µM CdCl2), (iii) Cd+SNP-k (40 µM CdCl2 + kökten 100 µM SNP) ve (iv) Cd+SNP-y (40 µM CdCl2 + yapraktan 100 µM SNP) uygulama çözeltileri eklenmiş besin çözeltileriyle sulanarak beş hafta boyunca yetiştirilmiştir. Kadmiyum toksisitesi, Cucurbitaceae türlerinin gövde ve kök biokütleleri, bitki boyları, kök uzunlukları, toplam klorofil ve karotenoid içeriklerini azaltırken, gövde ve kök Cd konsantrasyonları ve köklerle net Cd akümülasyonunu (NA-Cd) artırmıştır. Göv-de kuru maddesindeki azalmalara göre Cd stresine dayanıklılık sıralaması balkabağı> hıyar> sakız kabak> karpuz> acur> kavun olarak belirlenmiştir. Hıyar hariç diğer türlerin Cd translokasyonu Cd stresinde azalmıştır. Cd translokasyonuna göre Cucurbitaceae türlerinin hıyar< balkabağı< acur< sakız kabak< karpuz< kavun olarak sıralandığı saptanmıştır. Cd+SNP-k uygulamalarıyla türlerin ortalama bitki gelişim parametreleri ve fotosentetik pigment içeriklerinde Cd stresine göre artışlar belirlenirken, ortalama gövde ve kök Cd konsantrasyonları, Cd tolerans indeksi, Cd translokasyonu ve NA-Cd miktarında azalmalar belirlenmiştir. Kök ve yapraktan SNP uygulamalarına türlerin tepkileri ayrımlı olmuştur. Kökten SNP uygulaması ile Cd stresinin hafifletilmesi oranı en yüksek sakız kabakta ve en düşük kavunda saptanırken, yapraktan SNP uygulaması ile bu oran en yüksek acurda ve en düşük karpuzda belirlenmiştir. Cd stresinde Cucurbitaceae türlerindeki gelişim gerilemesinin SNP uygulamalarıyla hafifletilebileceği ancak türlerin hem Cd stresine hem de NO uygulama yöntemlerine tepkilerinin ayrımlı olduğu sonucuna varılmıştır.