KIRKLARELİ KONUT YAPILARINDA KALEMİŞİ SÜSLEMELER

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMEL DENİZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZEKİYE UYSAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırklareli, stratejik ve jeopolitik konumu açısından önemli bir yere sahiptir. Kırkkilise olarak da bilinen kent, yüzyıllar boyunca farklı milletlere ev sahipliği yapmıştır. Dolayısıyla şehir mimari eserler bakımından zengindir. Bu eserler arasında evler önemli bir yer tutmaktadır.Kırklareli merkezinde 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarına ait olduğu düşünülen evlerin içerisinde kalemişi süslemeler görülmektedir. Kalemişi bezemeler yapılan yanlış onarımlar sonucunda özelliklerini kaybetmektedir. Bu süslemelerin yok olmadan tespit edilmesi, tarihimize ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Türk sanatında geniş bir kullanım alanına sahip olan kalemişi bezemelerin kökeni Uygurlara kadar inmektedir. Özellikle Osmanlı Sanatında dini ve sivil mimari bezeme anlayışında önemli bir yere sahiptir. Kalemişi bezemeler, taş, ahşap, mermer ve sıva gibi malzemeler üzerinde uygulanmışlardır.Geç devirlerde kalemişi bezemeler duvar resimlerine dönüştürülmüştür. Dönemin özelliği olarak "S" ve "C" kıvrımları, barok tarzı süslemeler, kartuşlar içerisinde manzara resimleri görülmeye başlamıştır. Aynı zamanda 19. yüzyıl sonlarına doğru milli akımların ortaya çıkmasıyla kalemişi bezemelerde neo-klasik üslup görülmektedir. Araştırmamızda 15 adet yapı yer alır. Bu yapılar içerisinde kalemişleri görülmektedir. Burada yer alan süslemeler renk, motif ve kompozisyon özellikleri içerisinde değerlendirilmiştir. Motif ve kompozisyonlar geometrik, bitkisel, sembolik, natüralist ve manzara tasvirleri olarak beş grupta toplanmaktadır. Geometrik motifler daha çok Türk Ocağı, Aykan Dinçer Evi ve Hasan Bülent Yılmazer Evi'nde görülmektedir. Diğer yapılarda da motifler, geometrik, bitkisel, sembolik, natüralist ve manzara tasvirleri ile birlikte kullanılarak farklı kompozisyonlar oluşturmuşlardır. Özellikle bu yapılar arasından Celepoğlu Konağı, Burak Akkul Evi ve Dodoğlu Konağı öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kırklareli, Mimari, Konut, Kalemişi, Süsleme.