Öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonları ve mesleki gelişimleri önünde algıladıkları engeller: Bir karma yöntem araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA KULBAK
Danışman: Adil Çoruk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonları ile mesleki gelişimleri önünde algıladıkları engellere ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin beraber uygulandığı karma (mixed) yöntem kullanılan bu çalışmada keşfedici sıralı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Çanakkale ili Merkez ilçesinde resmi ve özel okullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel bölümünde çalışma grubunu 55 kadın, 20 erkek olmak üzere toplam 75; nicel bölümünde ise tabaka örnekleme yöntemiyle belirlenen 497 sınıf ve branş öğretmeni oluşturmuştur. Veriler, evreni temsilen farklı örneklemlerden sıralı olarak (nitel-nicel) toplanmıştır. Nitel bölümde yapılandırılmış görüşme formu, nicel bölümünde ise beşli likert ölçek kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümündeki verilerin analizinde içerik analizi yaklaşımı benimsenmiştir. Elde edilen bulgulardan araştırmacı tarafından 23 maddelik Öğretmen Mesleki Gelişim Motivasyon Ölçeği ve 33 maddelik Öğretmenlerin Mesleki Gelişime Yönelik Algıladıkları Engeller Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçekler alan uzman görüşlerine sunulmuş, sonrasında yapı geçerlilikleri için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Daha sonra ölçeklerin faktör yapıları doğrulayıcı faktör analiziyle doğrulanmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistiklerden yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma; çıkarımsal istatistiklerden t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA); farklılığın kaynağını tespit edebilmek için post-hoc testlerinden Scheffe testi uygulanmıştır. Öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonları ile mesleki gelişimleri önünde algıladıkları engeller arasındaki ilişkiyi saptamak için ise Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonlarının kararsızım düzeyinde olduğu, mesleki profesyonellik bağlamında motivasyonlarının en yüksek, karara katılma boyutunda en düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin mesleki gelişim etkinliklerinin planlanması aşamasında söz sahibi olmak istedikleri ve mesleki profesyonelliğe önem verdikleri bu araştırmanın önemli bir bulgusu olarak ortaya çıkmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik algıladıkları engellerin en yüksek olduğu boyut beklentilere ilişkin faktörler, en düşük olduğu boyut ise çalışılan kuruma bağlı faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Bu bulgular ışığında öğretmenlerin mesleki gelişimlere ilişkin beklentilerinin karşılanamadığı ve çalıştıkları kurumların mesleki gelişimlerine etkisinin diğer etkenlere göre en az olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise kadın ve erkek öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonları arasında fark olmamasına rağmen kadın öğretmenlerin engel algısının daha yüksek olmasıdır. Araştırma sonuçları incelendiğinde öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik motivasyonları ile mesleki gelişimleri önünde algıladıkları engeller arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir.