Gelibolu'da eğitim, eğitim kurumları ve bilim insanları (1400-1601)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ANIL ÜZDEN

Danışman: Halil Ersin Avcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma; 1400-1601 yılları arasında Gelibolu'da medrese, muallimhane ve zaviyeler ile bilim insanlarının ilmi faaliyetlere katkısını ortaya çıkarmaya yönelik hazırlanmıştır. Çalışmada veri toplama tekniklerinden tarama tekniği kullanılmıştır. Literatür taraması yapılarak ilgili yerli ve yabancı eserlere, kroniklere, makalelere, tezlere ve seyahatnamelere müracaat edilmiştir. Arşiv tarama tekniği ile Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden tahrir defterleri kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Gelibolu'da birçok eğitim kurumunun varlığı ve bu kurumların devamlılığının sağlanması için gelir kalemleri ortaya çıkartılmıştır. 1400-1601 yılları arasında 11 zaviye, 13 medrese ve 10 muallimhane mevcuttur. Bu kurumlar vakfiye ile belirlenmiş şartlar dahilinde varlıklarını sürdürmüşlerdir. Eğitim kurumlarında talebelere, müderrislere ve hizmetlilere ödenen ücretler ile gelir ve gider kalemleri ortaya çıkarılmıştır. Medreselerin dereceleri, müderrisleri ve ders kitaplarını tespit edilmiştir. İlk medreseler devlet adamları tarafından kurulmuştur. Gelibolulu bilim insanlarının hayatı, halkın üzerindeki etkisi ve yüzyıllar boyunca başucu kitabı olarak okunan eserleri kültürel açıdan değerlendirilmiştir. Bilim insanları halka hitapları ve dersleri ile toplumu olumlu yönde etkilemiştir. Sonuç olarak, Rumeli fetihlerinin merkez üssü ve Osmanlı donanmasının deniz üssü olan Gelibolu'da, 1400-1601 yıllarındaki eğitim ve öğretim kurumlarına büyük önem verildiği dikkat çekmektedir. Gelibolu'da çok kıymetli ve topluma yön veren bilim insanlarının varlığı kültürel anlamda gelişmeye katkı sağlamıştır.