Verbascum scamandri Murb. türünün kallus kültürü ile sekonder metabolit üretimi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU CAMBAZ

Danışman: Nurşen Çördük

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasının amacı; Verbascum scamandri Murb. türünde, in vitro kültür koşullarının optimize edilerek kallus kültürü ile verbaskozit, luteolin ve okubin sekonder metabolitlerinin üretimi ve analizinin gerçekleştirilmesidir. Bu doğrultuda, kallus indüksiyonu için yaprak eksplantları sitokinin (BA, Kin, 0, 0,5, 1, 2, 3 mg/L) ve oksin (NAA, 2,4-D, 0, 0,1, 0,5, 1 mg/L), 1 g/L PVP, %3 sükroz ve %0,7 fito agar içeren MS bazal besin ortamına alınmıştır. Kültürden 3 hafta sonra kallus indüksiyon oranı, kararma oranı, renk ve yapı gibi özellikleri hesaplanmıştır. Gelişen kalluslar, kallus indüksiyon ortamı ile aynı oranda bitki büyüme düzenleyicileri içeren MS bazal ortamında çoğaltılmıştır. Çoğaltılan kalluslardan, doğal bitki ve in vitro koşullarda yetiştirilen bitki örneklerinden sekonder metabolit ekstraksiyonları yapılmıştır. HPLC analizi ile örneklerin verbaskozit, luteolin ve okubin içerikleri belirlenmiş ve karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, 0,5 mg/L Kin+1 mg/L 2,4-D, 1 mg/L Kin+1 mg/L 2,4-D, 2 mg/L Kin+1 mg/L 2,4-D ve 3 mg/L Kin+1 mg/L 2,4-D içeren ortamların kallus indüksiyonu için BBD içermeyen ortamlara göre %100 daha etkili oldukları belirlenmiştir. Çalışmamızda 2 mg/L Kin ilave edilen ortamın verbaskozit (13,77 mg/g) eldesi için en uygun ortam olduğu belirlenmiştir. Luteolin (0,51 mg/g) üretimi için 2 mg/L Kin+0,5 mg/L 2,4-D ilave edilen MS besin ortamının en uygun olduğu bulunmuştur. 0,5 mg/L Kin + 0,5 mg/L 2,4-D içeren ortamın ise okubin (9,32 mg/g) üretimi için uygun olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada, V. scamandri türünden verbaskozit, luteolin ve okubin sekonder metabolitlerinin üretimi için bir araç olarak kullanılabilecek etkili bir kallus indüksiyon protokolü ortaya konulmuştur.