Tarihi Yapı ve Mekanlarda Mekânsal Belleğin Korunması ve Kent Kimliğine Katkıları: Çanakkale Kentsel Sit Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra YANMAZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞE ESRA CENGİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentler birer canlı organizma gibidir. Geçmişten bugüne bütün yaşanmışlıkları içerisinde muhafaza eder. Kentlerdeki bu yaşanmışlık sürecinin en önemli tanığı, tarihi yapı ve mekânlardır. Aynı zamanda kentin hafızası olan bu kültürel değerler; kentin tarihi geçmişinin, toplumsal yapısının/geleneklerinin ve mekânsal özelliklerinin en iyi şekilde anlaşılmasına katkıda bulunur. Bellek ise, hafızanın bir ürünüdür. Bir yapı ve mekânın hafızada varlığını sürdürmesi, geçmişten bugüne yüklendiği anlam ile yakından ilişkilidir. Tarihi yapı ve mekanlar bulundukları yer, zaman ve sürdürülebilir olmaları üzerinden anlam kazanırlar.Sürdürülebilir olma ise tarihsel ve kültürel özellikler, özgünlük, yapım tekniği, anı değeri/kullanım sürekliliği ve estetik/sanatsal değerlere bağlıdır.Bir diğer ifadeyle, tarihi yapı ve mekan ne kadar özgün kalır ve işlevsel olursa, kent ve toplum hafızasında da o kadar fazla yer edinir. Kent belleğindeki yerini koruyan tarihi yapı ve mekânlar, bir kentin önemli yapı taşlarıdır. Mekânsal belleğin korunması, kent kimliğinin oluşmasında ve yaşatılmasında etkilidir. Kent kimliğini ise doğal, sosyal/kültürel ve insan eliyle oluşturulmuş çevreden kaynaklanan unsurlar şekillendirir. Kimlik de bellek gibi zaman içerisinde oluşan/değişen bir olgudur. Geçmişten günümüze değerlerini koruyup, yaşatabilen toplumlar, sağlam temeller üzerine inşa edilen bir yapı gibidir. Yapılan çalışmada; kentlerde mekânsal belleğin korunmasının kent kimliğine katkılarının ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda; Çanakkale Kentsel Sit Alanı içerisinden seçilen sekiz adet tarihi yapı ve mekân (bir cadde, bir sokak, bir meydan, bir bahçe, bir avlu, bir dini mekân ve iki tane tescilli eski yapı) üzerinden bir irdeleme yapılmıştır. Bu irdeleme kapsamında; 70 kişilik uzman gruba anket tekniği uygulanmıştır. Anket tekniği; Çanakkale Kentsel Sit Alanı'nda, seçilen örnekler üzerinden mekânsal bellek, kent imgesi ve kent kimliği olgularını ve birbirleriyle ilişkilerini sorgulama amacını taşımaktadır. Mekânsal bellek parametrelerinin de ölçüldüğü anket çalışmasında, 'tarihsel ve kültürel değer' parametresinin en yüksek olarak değerlendirildiği görülmüştür. Tarihsel ve kültürel değerin, kent kimliğinin oluşumuna katkısı büyüktür. Mekânsal bellek parametreleri ve kent kimliği birbiriyle benzer sonuçlar vermiştir. Kent kimliğinin mekânsal belleği etkilediği görülürken, mekânsal belleğinde kent kimliğini etkilediği sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda; tarihi yapı ve mekânlarda, mekânsal belleğin korunması ile bunun kent imgesi ve kent kimliği oluşumuna katkısına vurgu yapılarak tarihi yapı ve mekânların sürekliliğinin sağlanması için öneriler geliştirilmiştir. Anahtar sözcükler: Çanakkale Kentsel Sit Alanı, Mekânsal Bellek, Mekânsal Bellek Parametreleri, Kent Kimliği, Kent İmgesi, Koruma.