Kuzey Ege’de Avlanan Vatozların (Rajidae) Biyoekolojik Özelliklerinin Belirlenmesi.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cahide Çiğdem Yığın
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ALİ İŞMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Şubat 2005-Aralık 2007 tarihleri arasında Saros Körfezi, Kuzey Ege Denizi'nde Rajidae familyasına ait vatozlardan Raja clavata, Raja miraletus, Raja radula, Rostroraja alba, Dipturus oxyrinchus ve Leucoraja naevus'un yaş kompozisyonu, büyüme özellikleri, ilk eşeysel olgunluk boyu, üreme, stok yoğunlukları ve beslenme alışkanlıkları çalışılmıştır. Örnekler 0-50m, 50-100m, 100-200m ve 200-500m derinliklerinden aylık trol çekimleri yapılarak toplanmıştır. Büyüme özellikleri kullanılarak türlerin von Bertalanffy büyüme sabitleri hesaplanmıştır; R. clavata; L?=99,99cm, K=0,15yıl-1, t0=-1,08yıl, R. miraletus; L?=62,43cm, K=0,28yıl-1, t0=-0,54yıl, R. radula; L?=107,75cm, K=0,09yıl-1, t0=-1,40yıl, R. alba; L?=311cm, K=0,04yıl-1, t0=-0,25yıl ve D. oxyrinchus; L?=256,46cm, K=0,04yıl-1, t0=-1,17yıl. Boy-ağırlık ve disk genişliği-ağırlık ilişkileri sırasıyla, R.clavata; TW=0,0016*TL3,3249 ve TW=0,0138*DW3,1019, R. miraletus; TW=0,0017*TL3,2666 ve TW=0,0055*DW3,3757, R. radula; TW=0,0021*TL3,3195 ve TW=0,0091*DW3,2914, R. alba; TW=0,0019*TL3,2679 ve TW=0,0063*DW3,2161, D. oxyrinchus; TW=0,0008*TL3,3532 ve TW=0,0043*DW3,2875 olarak hesaplanmıştır.Türlerin gonadosomatik indeks ve kondisyon faktörü değerleri incelendiğinde, R. clavata'nın üreme döneminin ilkbahar ve yaz başında olduğu görülmüştür. Diğer taraftan R. miraletus'un üreme dönemi daha uzun ve mevsimsel değişimler göstererek, birincisi ilkbaharda gerçekleşmiş bunu yaz sonu ve sonbahar takip etmiştir. Benzer olarak, D. oxyrinchus'un üreme döneminin ayrıca daha uzun sürerek, yumurtlama dönemi yaz sonundan başlayıp sonbahara ve kışa kadar devam etmiştir. R. alba'nın üreme periyodu diğer türlerden daha uzun olarak hemen hemen tüm yıl boyunca devam etmiştir.R. clavata, R. miraletus, R.radula, R. alba ve D.oxyrinchus'larda toplam ölümlerin üssi katsayıları sırasıyla Z=0,25, 0,50, 0,23, 0,20 ve 0,20yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Bu türler için doğal ölümlerin üssi katsayıları M= 0,12, 0,18, 0,14, 0,09, 0,13yıl-1 ve balıkçılık ölümlerinin üssi katsayıları F=0,13, 0,32, 0,09, 0,11 ve 0,07yıl-1 olarak hesaplanmıştır. R. clavata ve R. alba'nın sömürülme oranları sırasıyla, 0,51 ve 0,57yıl-1'dir, bu durum populasyonda aşırı avcılığın henüz başladığının bir göstergesidir. R. radula ve D. oxyrinchus'un sömürülme oranları sırasıyla, 0,39 ve 0,37yıl-1'dir ve bu iki tür üzerinde avcılık baskısının olmadığının göstergesidir. Diğer taraftan, R. miraletus'un sömürülme oranı 0,64yıl-1 olarak hesaplanmıştır, bu oran Saros Körfezi'nde bu tür üzerinde aşırı avcılık baskısını göstermiştir.R. clavata, R. miraletus, R. radula, R.alba and D. oxyrinchus'un mide içeriği analizleri türlerin kabuklular ve balıklarla beslendiğini ortaya çıkarmıştır. Bu türlerin erkek ve dişileri arasında besin kompozisyonları bakımından önemli bir farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir (P>0,05). Çalışılan alanda besin kompozisyonundaki başlıca kabuklular (Goneplax rhomboides, Liocarcinus depurator, Parapenaus longirostris, Athelecyclus roduntatus) ve balık (Mullus barbatus) olarak belirlenmiştir.Vatozların ortalama birim av (kg/sa) ve biyokütle indeksi (kg/km2) değerleri sırasıyla; 4,87kg/sa ve 91,18kg/km2'dir. Yıllar itibarıyla türlerin ortalama birim av ve biyokütle indeks değerleri 2005 yılında, 4,41kg/sa ve 84,00kg/km2, 2006 yılında, 4,74kg/sa ve 90,41kg/km2 ve 2007 yılında 5,29kg/sa ve 96,64kg/km2 olarak tespit edilmiştir.