‘Sideritis trojana (tüylü çay, sarıkız çayı, adaçayı, dağ çayı) bitkisinin kimyasal analizi ve bileşenlerinin yapılarının aydınlatılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fikret BÜYÜKKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET AY
Özet:oz Sideritis trojana ( Tüylü çay, Sarıkız çayı, Adaçayı, Dağ çayı ) bitkisi Çanakkale ilinin Kazdağ mevkiinde yetişen endemik bir bitkidir. Halk arasında uyarıcı, gaz söktürücü, iştah açıcı ve soğuk algınlığına karşı kullanılmaktadır. Yapılan kaynak araştırmaları sonucunda, Sideritis trojana bitkisinin kimyasal bileşenlerinin belirlenmesine yönelik sadece diterpenler üzerine bir doktora tezine ve yayına rastlanmıştır. Bu çalışmada, Kazdağı yöresinden toplanan Sideritis trojana bitkisi, gölgede kurutulup öğütülerek hazırlanan droglardan nitel ve nicel analizi yapılmış, sırasıyla petrol eteri, aseton ve metanol ile Soxhlet düzeneğinde hazırlanan özütlerden aseton ve metanol özütleri ( ekstreler ) birleştirilerek yapılan ayırma ve saflaştırma işlemleri ( KK, PİTK ) sonunda saflaştırılan iki flavonoid glikozit türü bileşiğin yapıları spektroskopik ( UV, 'H - NMR ve l3C - NMR, MS ) yöntemlerle aydınlatılmıştır. Yapıları aydınlatılan bileşikler, apigenin -7-0-(4"-0-p- kumaroil ) - ? - D - glukopiranozit ( 1 ) ve viteksin -6"-0-(3-D- glukopiranozit ( = apigenin - 6" - O - p - D - glukozil - 8 - C - glukozit ) ( 2 ) tir. Ayrıca, elde edilen özütler ve saf bileşenlerin biyolojik etkinliklerinin belirlenmesi çalışmaları devam etmektedir. Anahtar Sözcükler: Labiatae ( Lamiaceae ), Sideritis trojana, Kimyasal analiz, Flavonoid glikozit, Yapı analizi.