Muradiye külliyesi ve haziresindeki türbeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ALTINTAŞ
Danışman: Ali Osman Uysal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Külliyeler, belirli fonksiyonel yapıları bütünlüğünde bulunduran, toplumun dinî, kültürel, sosyal ve ticarî yapısıyla ilgili çok önemli kuruluşlardır.Basit anlamı ile külliye, çeşitli fonksiyonel yapı birimlerinin bir arada plânlanıp, inşa edildiği sosyal kuruluş olarak tanımlanabilir.Külliyeler Osmanlı döneminde başlangıcından sonuna kadar, tutarlı bir gelişme göstererek, devamlılığını sürdürmüştür.Çalışma konum olan Muradiye Külliyesi, Erken Osmanlı Dönemi Yapısı olup, inşasına II. Murad Döneminde başlanmıştır. Külliye bünyesi içerisinde, cami, medrese, imaret, hamam ve 13 adet türbe bulunmaktadır. Birbirlerine yakın mesafede inşa edilmiş olan yapıların pek çoğu orijinalliklerini muhafaza etmektedirler.Külliye içerisinde 13 adet türbe, aynı bahçe içerisinde bulunmaktadır. Bu türbeler; II. Murad T., Alaaddin T., Şehzade Ahmet T., Şehzade Mustafa T., Şehzade Mahmud T., Cem sultan T., Saraylılar (Cariyeler) T., Hatuniye (Hüma Hatun) T., Gülşah Hatun T., Mükrime Hatun T., Gülruh Sultan T., Ebe Hatun (Gülbahar Hatun) T., Şirin Hatun (Ayınşâh) Türbeleridir.Külliye içerisindeki en önemli yapı, ters T plânlı (zaviyeli) Muradiye Camisi'dir. Aynı isimdeki semte hakim durumda olan yapı, kompleksin merkezi konumundadır. Çini ve tuğla süslemeleri ile oldukça dikkat çekicidir. Camiye yakın şekilde inşa edilmiş olan medrese, açık avluludur. Medrese dershane eyvanı hariç dikdörtgen planlıdır. Hamam, soğukluk, sıcaklık ve iki adet halvet bölümlerinden oluşmaktadır. İmaret ise; enine dikdörtgen planlı olup, üç bölüme ayrılmıştır. Yapı orijinalliğini büyük ölçüde kaybetmiştir.Külliye içerisinde önemli bir yer tutan türbeler, XV. yüzyılın ilk yarısı ile, XVI: yüzyılın ilk yarısı arasında çeşitli tarihlerde inşa edilmişlerdir. Türbelerde farklı plan tipleri görülmektedir. Bu plân tipleri; kübik gövdeli olanlar, baldaken tarzda olanlar, merkezi plânlı ve poligonal pirizma gövdeli (altıgen, sekizgen) olanlar şeklinde 4 gruba ayrılmaktadırlar. Türbeler genel itibariyle mimari açıdan orijinalliklerin muhafaza etmektedir. Ancak içlerindeki kalem işi süslemeler için aynı şeyi söylemek mümkün değildir.Çalışmam içerisinde ele aldığım 17 adet yapıyı, Balat İlyas Bey Külliyesi, Manisa Ulu Camii Külliyesi, Bursa Orhan Bey Külliyesi, Burada Yeşil Külliye ve Yıldırım külliyesi ile mukayese ettim. Benzer ve zıt olan özelliklerini ortaya koymaya çalıştım.