Türkiye’de Biyoklimatik Bölgelerin Mekansal Analiz Yöntemleriyle Sınıflandırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fazilet Atasoy
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FAİZE SARIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye genelinde 169 meteoroloji istasyonun 1960-2016 yılları arasındaki rasat verileri kullanılarak biyoklimatik özellikleri belirlendi. Öncelikle sıcaklık ve yağış verileri kullanılarak US Geological Survey (USGS)'in geliştirdiği biyoklimatik değişkenler hesaplandı, daha sonra bu değişkenler üzerine Asal Bileşen Analizi (ABA) ve Kümeleme Analizi (KA) uygulandı. Çalışmanın amacı Türkiye için kapsamlı bir biyoiklim sınıflandırması yaparak biyoiklim zonlarını belirlemek ve biyoiklimdeki bölgesel farklılaşmayı iklim-ekosistem ilişkisi/çeşitliliği bağlamında yorumlamaktır. Asal Bileşen Analizi sonucunda varyasyon yüzdeleri en yüksek olan ilk iki özdeğer (PC1 ve PC2) alındı ve iklim etmenlerine bağlı olarak bitki dağılışı yorumlandı. Aynı şekilde KA sonuçlarındaki katsayılara göre sıcaklık için 4 küme, yağış için 5 küme ve tüm biyoiklim parametreleri için 6 küme belirlendi. Sıcaklık için gerçekleştirilen ABA'nde PC1 örüntüsünde en yüksek ilişki katsayısı kıyı bölgelerinde, PC2 örüntüsünde ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yüksek çıkarken, yağış verilerinde Doğu Karadeniz kıyıları ve Akdeniz'de belli başlı kıyı bölgelerinde ve tüm biyoiklim parametreleri için ise kıyı bölgelerinde ilişki katsayısı yüksek çıktı. Bu dağılışlarda topografyanın etkisi açık bir şekilde ortaya çıkar. Kümeleme analizi sonucunda oluşan kümelerde de kısa mesafede hem yatayda hem de dikeyde değişim gösteren topografik yapının etkisiyle farklı gruplar oluşmuştur. Toplu kümeleme analizi sonucunda altı farklı biyoiklim bölgesi belirlendi.Kümelerin alansal dağılışlarına bakıldığında sırasıyla belirtilen coğrafi bölgeler karşılık geldikleri belrlendi: birinci küme; Ege ve Akdeniz kıyılarını, ikinci küme; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ova ve düz sahalarını, üçüncü küme; Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek platolarını, dördüncü küme; İç Anadolu ve Doğu Anadolu'nun alçak sahalarını, beşinci küme; Marmara Bölgesi ve Ege Ardı Bölge ve altıncı küme Karadeniz kıyı bölgesi. Bu bölgesel dağılışı detaylandırmak için yapılan birleşik küme analizinde çok sayıda alt biyoiklim bölgesi belirlendi. Anahtar kelimeler: İklim, Biyoiklim, Asal Bileşen Analizi, Kümeleme Analizi