Türk Saanen keçi işletme koşullarının farklı laktasyon evrelerinde süt bileşimi ve kefir kalitesi üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA KELEŞ ÖZTÜRK

Danışman: Aynur Konyalı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarımsal üretim potansiyelinin yüksek olduğu Çanakkale bölgesinde, Türk Saanen keçilerinin bulunduğu 16 çiftlikte gerçekleştirilen bu araştırmanın amacı, işletme ziyaretleri yoluyla barınak koşulları, hayvan ve refahı, besleme koşulları, sağlık koruma uygulamaları, süt ve sağım hijyenine ilişkin kriterleri değerlendirerek farklı laktasyon evrelerinde elde edilen sütlerin ve son ürün olarak kefirin bileşenleri üzerindeki etkisini belirlemektir. İşletmelerin değerlendirilmesinde genel olarak yukarıda belirtilen başlıkların genel etkisi değerlendirilerek gruplamalar hiyerarşik kümeleme analizi kullanılarak yapılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkların süt ve son ürün üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre farklı laktasyon evrelerinde süt bileşenlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Farklı laktasyon evrelerinde, süt yağı (<0,0001), laktoz (0,0016) ve toplam kuru madde (<0,0001) içerikleri arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Süt proteini üzerinde barınak koşullarının (P=0,0152), laktoz üzerinde sağlık koruma uygulamalarının (P=0,0533), yağsız kuru madde üzerinde süt ve sağım hijyeninin etkisi olduğu tespit edilmiştir (P=0,0270). Ayrıca, bu sütlerden üretilen kefir örneklerinde kefir yağı (<0,0001), toplam kuru madde (<0,0001) ve toplam asitlik (0,0322) içerikleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Kefirin toplam asitlik düzeyi açısından barınak koşullarının etkisi olduğu gözlenmiştir (P=0,0072). Tüketici tadım testleri bakımından panellere katılanların özellikle laktasyonun orta evresinde toplanan sütlerden üretilen kefirlerin görünüş, kıvam, tat ve koku özellikleri bakımından en düşük puanlar verilmiştir. İşletmelerin mevcut durumunu ortaya koymak ve süt bileşenlerindeki değişimleri anlamak açısından önemli veriler sunan çalışmada, bölgedeki hayvancılık uygulamalarının geliştirilmesine yönelik önerilere temel oluşturabilir. İşletmedeki koşullar hayvanların verimliliği kadar elde edilen ürünlerin kalitesini de etkilemektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmalarda, örneklem büyüklüğünün artırılması ve koşulların değerlendirilmesine temel oluşturacak farklı soruların kullanılmasıyla açıklayıcılığın artırılabileceği düşünülmektedir.