Kurumsal kalitenin vergi uyumu üzerindeki etkisi: panel veri analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAKUP TAŞDEMİR

Danışman: Mehmet Avcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kurumsal iktisat, iktisadi faaliyetlerin sosyal, politik ve hukuki yapılar ile yakından ilişkili olduğunu kabul etmekte ve kurumların ekonomik davranışları şekillendirmedeki rolünü vurgulamaktadır. Buna göre iktisadi davranışlar sadece ekonomik faktörlerin değil aynı zamanda kanunlar, normlar ve gelenekler gibi formel ve informel kurumların etkisiyle de şekillenmektedir. Söz konusu davranışlar arasında vergi uyumu, son dönemde kurumsal iktisadi görüş doğrultusunda bir inceleme alanı olarak popülerlik kazanmıştır. Vergi altyapı, sağlık ve eğitim gibi kamu hizmetlerini finanse eden temel gelir kaynağı olduğundan vergi uyumu oldukça önemlidir. Vergi ile ilgili davranışları şekillendirme noktasında ekonomik teşvik ve cezaların ötesinde kurumsal yapı ve toplumsal normların rolünü göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Ülkelerin kurumsal yapılarının bir değerlendirmesi olan kurumsal kalite göstergesi, ekonomik, politik ve sosyal faaliyetleri kolaylaştırmada formel ve informel kurumların ne düzeyde etkin, verimli ve adil olduğunu ifade etmekte ve kurumlar ile ilgili ampirik literatürün temel değişkenlerinden birisi olarak ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma, 2006-2020 dönemine ilişkin kurumsal kalite ve vergi uyumu arasındaki ilişkiyi 24 gelişmekte olan ülke için panel veri analizi tahmin yöntemlerini kullanarak araştırmaktadır. Çalışmada hem kurumsal kalite değişkeni hem de kurumsal kalite değişkenini oluşturan ekonomik, politik ve hukuki kurumsal kalite değişkenleri ve bunların alt göstergeleri üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular kurumsal kalite ve bunu oluşturan ekonomik, politik ve hukuki kurumsal kalitedeki iyileşmelerin vergi uyumunu pozitif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Gelişmekte olan ülkeler vergi uyumunu artırmak üzere kurumsal çerçevelerini güçlendirmeye dönük politikalar geliştirmelidir. Bu bağlamda özellikle politik kurumları iyileştirmeye dönük stratejilerin vergi uyumu üzerinde daha etkili olacağı söylenebilir.