Geleneksel Ekolojik Bilgi ve Folklor İlişkisi: Afyonkarahisar Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hüseyin Karakaya
Danışman: Mehmet Ali Yolcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşamın ilk basamaklarında hayatta kalma mücadelesi veren ilkel insanlar, çevrelerinde gördükleri diğer canlılardan fiziksel anlamda çok daha avantajsız bir konumda yer almışlardır. Söz konusu dönemde doğa karşısında savunmasız, çaresiz ve yalnız bir şekilde hayata tutunmaya çalışan insan toplulukları, ihtiyaçlarını giderme noktasında edinmek zorunda oldukları temel kaynakları, saygı, minnet ve korku duyguları çerçevesinde yaklaşabildikleri ve kutsal olarak addettikleri yine doğanın kendisinden sağlamışlardır. İnsanlar doğadan elde ettikleri kaynakları, kolektif aklın bilgi ve tecrübesiyle birleştirerek kültür adı verilen insana özgü, maddi ve manevi üretimler meydana getirmişlerdir. Doğa ile çok yakın ilişkiler geliştiren topluluklar tarafından, birtakım deneysel bilgiler sonucunda üretilen geleneksel ekolojik bilgi üretimleri de kültüre ait oluşumlardan sayılmaktadır. İnsan-doğa eşitliği paradigmasında meydana getirilen ve ekolojik sürdürülebilirlik temelinde hayat bulan geleneksel ekolojik bilgiye yönelik üretimler, kültürel bellek vasıtasıyla nesilden nesle aktarılarak günümüze kadar ulaşmışlardır. İlkel insanların hayatta kalmalarına imkân sağlamasına rağmen günümüzün çağdaş insanlarının doğaya olan bakış açılarının olumsuz yönde şekil almasından dolayı unutulmaya başlanan geleneksel ekolojik bilgi belleğinin, modern çağın açmazlarından olan ekolojik krizlere karşı da bünyesinde çözüm önerileri taşımasından dolayı kayıt altına alınması, üzerinde bilimsel çalışmalar yapılması ve nesiller arası aktarımının sağlanması önem arz etmektedir. Bu noktada çalışmada; zengin kültürel oluşumlara sahip olan Afyonkarahisar'ın folkloru içerisinde gömülü olarak yer alan geleneksel ekolojik bilgi belleğine yönelik üretimlerinin; ne olduğu, günümüzde ne şekilde yaşatıldığı, değişim ve dönüşümleriyle birlikte gelecek nesillere nasıl aktarıldığı ve toplumsal hayatta ne tür işlevleri yerine getirdiği sorularına yanıtlar aranacaktır.