Ötegezegenli Yıldızların Kinematik İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE BENDEŞ
Danışman: Faruk Soydugan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, onaylanmış gezegenlere sahip 1440 barınak yıldızın kinematik özellikleri, Galaktik popülasyon ayrımları belirlenmiş ve gezegen sınıflarına göre barınak yıldızların parametre dağılımları araştırılmıştır. Ayrıca barınak yıldızların hesaplanan kinematik yaşları ile literatürdeki eş-yaşları karşılaştırılmıştır. Yıldız-gezegen sistemlerinin açısal momentum dağılımları ve yaş ile değişimleri incelenerek yorumlanmıştır. Yapılan kinematik inceleme sonunda barınak yıldızların %92,2'sinin ince diskte, %3,5'inin kalın diskte ve yaklaşık %1 kadarının Hercules akışında olduğu tespit edilmiştir. İnce disk barınak yıldızlarının grup kinematik yaşları 2,88±0,43 Gyıl, kalın disk barınak yıldızlarının ise 12,03±0,61 Gyıl olarak belirlenmiştir. Gezegen yarıçapına göre yapılan sınıflamada, gezegen yarıçapı yaklaşık 9 R⨁ olduğunda barınak yıldız metal bolluğunun en büyük değerine ulaştığı görülmüştür. Gezegen kütlesine göre inceleme yapıldığında ise gezegen kütlesi yaklaşık 90 M⨁ civarında olduğunda yıldızın metal bolluğunun en büyük değerine ulaştığı belirlenmiştir. Barınak yıldızlarının toplam uzay hızının gezegen yarıçapı ve kütlesiyle birlikte azaldığı tespit edilmiştir. Buna karşın özellikle Dünya, süper-Dünya ve Neptün boyutundaki barınak yıldızlarının uzay hız disperisyonları birbirine yakın değerlerde elde edildi ve dolayısıyla bu gruptaki yıldızların yaşları da birbirine yakın değerde bulundu (ilgili gruplar için sırasıyla 4,17±0,40 Gyıl, 4,31±0,53 Gyıl, 4.32±0,54 Gyıl). Jüpiter boyutlu gezegenlerin barınak yıldızlarının grup kinematik yaşı 3,23±0,32 Gyıl olarak elde edilirken çok büyük yarıçaplı gezegenlere sahip olanların yaşı ise 1,77±0,18 Gyıl olarak hesaplandı. Hem yarıçap hem de kütle dikkate alınarak yapılan sınıflamada çok-büyük boyutlu/kütleli gezegenli yıldızların en genç yıldızlar oldukları belirlenmiştir. Oluşum ve evrim araştırmalarında önemli parametrelerden olan yıldız-gezegen sistemlerinin toplam açısal momentumunun yaşla birlikte azaldığı ancak 4-4,5 Gyıl yaş değerlerinden sonra toplam açısal momentumun çok daha düşük hızla azaldığı belirlenmiştir.