TÜRKÇE DERSLERİNDE GÖRSEL OKURYAZARLIK YOLUYLA OKUMA BECERİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ: BİR KARMA YÖNTEM ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gamze Çelik
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YUSUF AVCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Görsel okuryazarlık; bilişim dünyasının getirdiği yeniliklerden yararlanarak, görseller yoluyla verilen mesajların anlamlandırılması ve görsellerle yeni mesajlar üretilebilmesi becerisidir. Bu araştırmanın amacı; ortaokul yedinci sınıf kademesinde görsel okuryazarlık becerisi için hazırlanmış olan etkinliklerin öğrencilerin görsel okuryazarlık becerileri ve okumaya karşı tutumları üzerinde etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Görsel okuryazarlık becerisinin geliştirilmesi, bireyin çevresini daha iyi algılamasına yardımcı olacaktır. Araştırmada; nicel verilerle nitel verilerin birlikte değerlendirildiği karma model kullanılmıştır. Ölçek maddelerini oluşturmak için yirmi ortaokul öğrencisiyle görüşme yapılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesinin ardından, nicel çalışmayla eş zamanlı olarak nitel veriler de elde edilmiştir. Bu nedenle de Keşfedici Sıralı Desen kullanılmıştır. Araştırmada nicel araştırma modellerinden deneysel araştırma kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Çanakkale merkezde öğrenimini sürdüren ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, toplam seksen sekiz ortaokul yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen Görsel Okuryazarlık Düzeyini Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi için yirmi ortaokul öğrencisiyle görüşme yapılmıştır. Ayrıca Gömleksiz (2004) tarafından geliştirilen Kitap Okuma Alışkanlığına İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama araçlarından elde edilen verilerin analizinde farklı istatistiksel analizlerden yararlanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi de kullanılmıştır. Veri toplama aracı görüşmedir. Dört Türkçe öğretmeni ve on yedinci sınıf öğrencisiyle birebir görüşme yapılmıştır. Araştırmanın birinci alt probleminde; görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleri uygulanan grup ile uygulanmayan grubun görsel okuryazarlık becerisi puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci alt probleminde; görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleri uygulanan grup ile uygulanmayan grubun okumaya karşı tutum puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ancak ortalamalara bakıldığı zaman, deney grubunun ortalamasının kontrol grubundan daha yüksek olduğu görülecektir. Araştırmanın üçüncü alt probleminde; görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleri uygulanan grubun görsel okuryazarlık becerisi düzeyinin cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ancak ortalamalara bakıldığı zaman; erkek ve kız öğrenciler arasında cinsiyet yönünden görsel okuryazarlık becerisi benzerdir şeklinde yorum yapılabilir. Araştırmanın dördüncü alt probleminde; görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleri uygulanan grubun TV seyretme sıklığına göre görsel okuryazarlık düzeyinde anlamlı bir farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleriyle ders almalarının ardından, televizyon daha az izleyen öğrencilerde başarının fazla olduğu görülmüştür. Araştırmanın beşinci alt probleminde; görsel okuryazarlık becerisi etkinlikleri uygulanan grubun görsel okuryazarlık becerilerinin değerlendirmesinde resimsel gösterim oluşturmaları ve yorumlamalarının genel olarak yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırmanın son alt probleminde ise; görsel okuryazarlık becerisi etkinliklerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri, görsel okuryazarlık becerisi etkinliklerinin dersin daha etkili geçmesini sağladığı yönündedir. Anahtar Kelimeler: Görsel okuryazarlık, okuma alışkanlığı, ölçek geliştirme, Türkçe öğretim programları.