Kültürel Okuryazarlık Ölçeği Geliştirme Çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA KILIÇOĞLU KIVRAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehtap Güneş Özden
Eş Danışman: Yahya Han Erbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dil bir toplumun kendine has yapısında doğar ve kültürün kuşaklar arasında aktarımını sağlar. Bu etkileşim bağlamında "Türkçe öğretimi için dil becerileri ve dil bilgisi öğretiminin yanı sıra kültür öğretimidir" denilebilir. Kültürün öğretilmesinin ve aktarılmasının en sağlıklı şekilde gerçekleştirilebilmesi için kültürel okuryazar olan Türkçe öğretmenlerine ihtiyaç vardır. Türkçe öğretmenlerinin kültürel farkındalıklarının artmasının ve kendi kültürünü bilip sahip çıkarken diğer kültürlere de saygı duymasının yolu kültürel okuryazar olmalarından geçmektedir. Bu durumun sağlanabilmesi de öncelikle Türkçe öğretmen adaylarının eğitimine bağlıdır. Araştırmanın amacı Türkçe öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu olan Türkçe öğretmen adaylarına ölçek ve görüşme formu uygulanmıştır. Türkçe eserler boyutunda yapılan alanyazın taramasında kültürel okuryazarlık ile ilgili bir çalışma bulunamamıştır. Buna bağlı olarak kültürel okuryazarlık konusunda ölçek çalışması da yoktur. Alanda bu konudaki eksikliği giderebilmek adına 16 maddeden oluşan "Kültürel Okuryazarlık Ölçeği" geliştirilmiştir. Ölçek Türkçe Öğretmen adaylarına uygulanmış ve veriler SPSS programıyla analiz edilmiştir. Görüşme formu ise 5 açık uçlu sorudan oluşmuş ve Türkçe öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Buradan elde edilen sonuçlar frekans tablolarıyla gösterilmiştir. Ölçek ve görüşme formuyla ulaşılan verilerin neticeleri bulgular ve sonuç kısmında verilmiştir. Görüşme formu ve ölçekten elde edilen veriler ışığında Türkçe öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık seviyelerinin istenilen düzeyde olmadığı, lisans düzeyinde aldıkları eğitimin kültürel okuryazarlıklarına katkı sağlama ve geliştirmede eksik kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe öğretmen adaylarının gelecekte mesleğe başladıklarında iyi birer kültürel okuryazar olup öğrencilerine bu yönde eğitim-öğretim vermek istedikleri lakin bazılarının bu konuda çok karamsar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kültürel okuryazarlık ölçeği, Türkçe eğitimi, Kültür, Okuryazarlık, Kültürel okuryazarlık.