Master atletlerde besin kısıtlaması ile gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OSMAN EMİR SARAÇ
Danışman: Günay Eskici
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; master atletlerde besin kısıtlaması ile gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Araştırmaya 5 km, 6-10 km, 11-21 km, maraton ve ultra maraton mesafelerinde antrenman ve yarışma/müsabakalara katılan, yaş ortalaması 46,35±9,07 olan, toplam 246 master atlet (185 erkek, 61 kadın) katılmıştır. Atletlerin besin kısıtlamaları ve gastrointestinal semptomlarla olan ilişkisini değerlendirmek için Parnell ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilen 33 soruluk "Koşucularda Besin Kısıtlaması Anketi" kullanılmıştır. Veri toplama süreci, Covid-19 pandemi döneminde gerçekleştirildiğinden verilerin bazılarına yüz yüze görüşülerek bazılarına ise online olarak ulaşılmıştır. Antrenman ve yarışma/müsabaka öncesinde kaçınılan besinlerin cinsiyet, koşu mesafesi ve performans seviyesi grupları arasındaki farklılıklarını belirlemek için ve kaçınılan besinlerin tüketilmesi durumunda oluşabilecek gastrointestinal semptomların cinsiyet, koşu mesafesi ve performans seviyesi grupları arasındaki farklılıklarını belirlemek için Fisher Exact testi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Hem antrenman hem de yarışma/müsabaka öncesi dönemde en çok kısıtlanan besinlerde ilk beş sırayı; yüksek yağlı yiyecekler (antrenman: %74,8, yarışma/müsabaka: %79,7), atıştırmalık hazır paket ürünleri (%60,2, %63,4), baharatlı yiyecekler (%49,6, %58,1), süt (%44,7, %54,5) ve kırmızı et (%35, %44,3) almıştır. Kurubaklagil ve süt besininin kısıtlanmasında cinsiyetler arası anlamlı bir ilişki olduğu ve kadınlarda kısıtlamanın daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Antrenman ve yarışma/müsabaka esnasında en fazla yaşanabilecek gastrointestinal semptomların; gaz, karın ağrısı/kramp, reflü/mide yanması, mide bulantısı/kusma ve bağırsak sorunları (ağrı) olduğu gözlenmiştir. Bağırsak sorunları ve gaz semptomunun koşu mesafesi arttıkça ve performans seviyesi yükseldikçe daha fazla görülebileceği belirlenmiştir (p<0,05). Koşu mesafesinin artması ile performans seviyesinin yükselmesi, master atletlerde besin kısıtlama oranlarını artırmıştır. Benzer şekilde koşu mesafesi artışı ve performans seviyesinin yükselmesi gastrointestinal semptom görülme oranlarını da artırmıştır. Ayrıca kadın atletlerde antrenman ve yarışma/müsabaka öncesi besin kısıtlama uygulaması ve gastrointestinal semptomların görülme oranının daha yüksek olduğu da tespit edilmiştir.